“Lithium-ion battery fires: What we know so far” başlıklı çalışmada; yatlar, süperyatlar, elektrikli deniz araçları ve taşınabilir elektronik cihazlarla bağlantılı yangın vakaları incelenirken, özellikle termal kaçak (thermal runaway) riski üzerinde duruluyor.
Risk sadece ana batarya sistemleri değil
Rehberde dikkat çekilen önemli başlıklardan biri, riskin yalnızca elektrikli tahrik sistemlerinden kaynaklanmaması. Süperyatlarda yaygın kullanılan seabob, elektrikli surfboard, drone, e-bike, e-scooter, powerbank, telefon, tablet ve benzeri cihazların da yangın riski oluşturabileceği belirtiliyor.
Özellikle gözetimsiz gece şarjı, uyumsuz şarj cihazları ve hasarlı bataryaların önemli risk faktörleri arasında gösterildi.
“Termal kaçak” en büyük tehlikelerden biri
Rapora göre lityum bataryalarda görülen en büyük risklerden biri “thermal runaway” olarak tanımlanan zincirleme aşırı ısınma süreci. Bu durumda batarya kendi kendini besleyen bir reaksiyona girerek yüksek sıcaklık, zehirli gaz çıkışı, yangın ve patlama riski oluşturabiliyor.
Belgede, ortaya çıkan gazların yalnızca yanıcı değil aynı zamanda toksik olduğuna da dikkat çekiliyor. Hidrojen florür, karbon monoksit ve hidrojen gibi gazların kapalı alanlarda ciddi risk oluşturabileceği belirtiliyor.
Yangınlar yeniden başlayabiliyor
Çalışmada lityum batarya yangınlarının klasik yangınlardan farklı davrandığı vurgulanıyor. Bazı vakalarda yangının söndürüldükten saatler veya günler sonra yeniden başladığı ifade ediliyor.
Denizcilik sektöründeki uzmanlar, mevcut yangın söndürme sistemlerinin her senaryoda yeterli olmayabileceğini ve özellikle yat mürettebatlarının bu konuda özel eğitim almasının önem taşıdığını belirtiyor.
Yat sahipleri için öne çıkan güvenlik önerileri
Rehberde yer alan temel güvenlik önerileri arasında şunlar bulunuyor:
- Lityum bataryalı cihazları gece boyunca gözetimsiz şarj etmemek
- Orijinal ve üretici onaylı şarj cihazı kullanmak
- Şişme, korozyon veya aşırı ısınma görülen bataryaları kullanmamak
- Bataryaları doğrudan güneş altında bırakmamak
- Şarj alanlarında havalandırmaya dikkat etmek
- Yanıcı malzemelerin yanında batarya depolamamak
- Mürettebatın lityum batarya yangınlarına yönelik eğitim almasını sağlamak
Rehberde ayrıca, deniz ortamına uygun “marine grade” batarya sistemlerinin tercih edilmesi ve profesyonel kurulum yapılmasının önemine dikkat çekiliyor.
Sigorta şirketleri daha detaylı inceleme yapıyor
Raporda, sigorta şirketlerinin artık lityum batarya sistemleri konusunda daha ayrıntılı bilgi talep etmeye başladığı da belirtiliyor. Özellikle batarya yönetim sistemi (BMS), havalandırma yapısı, sıcaklık kontrolü ve kurulum standartlarının poliçe süreçlerinde önem kazandığı ifade ediliyor.
Uluslararası vakalar rehbere girdi
Çalışmada, farklı ülkelerde yaşanan çok sayıda denizcilik vakasına da yer veriliyor. Elektrikli araç taşıyan gemilerde çıkan yangınlar, yatlarda görülen batarya kaynaklı olaylar ve hibrit teknelerde yaşanan vakalar detaylı şekilde incelenmiş durumda.
