Denizle Başlayan Bir Yaşam
Bernard Moitessier 10 Nisan 1925’te dönemin Fransız Hindiçini’nde, bugünkü Vietnam topraklarında doğdu. Çocukluğu ve gençliği denizin kıyısında geçti; bölgeden ayrılırken ticaret junklarında mürettebat olarak çalıştı.
1952’de Endonezya’da satın aldığı bakımsız junk Marie-Thérèse ile Fransa’ya doğru tek başına yola çıktı. Hint Okyanusu’nun ortasında tekne su almaya başlayınca açık denizde teknenin altına dalıp sızıntıyı durdurdu. 85 gün süren muson seyrinin sonunda Diego Garcia’da karaya oturdu. Modern seyir cihazı yoktu; enlemini sekstantla saptıyor, boylamı tahminle buluyordu. İkinci teknesiyle çıktığı seyirde de, Trinidad’dan St. Lucia’ya giderken yorgunluktan kaynaklanan bir hatayla ikinci kez karaya oturdu.
Bu yılların ardından Fransa’ya yerleşti, deneyimlerini Un Vagabond des mers du sud adlı kitapta anlattı ve kitabın getirisiyle kendi teknesini yaptırmaya karar verdi.
Joshua Nasıl Doğdu
Joshua’yı Jean Knocker çizdi. Tekne, Jean Fricaud’nun Saône-et-Loire’daki Chauffailles’de bulunan tersanesinde, üç kişiyle ve hiçbir mekanik ekipman kullanılmadan inşa edildi. Fricaud, çelik tekne inşasında deneyim kazanmak istediği için Moitessier’e teknenin inşasında işçi olarak çalışması ve kendisine seyir eğitimi vermesi karşılığında düşük bir fiyat verdi. İnşa eylülde başladı, aralık sonunda tamamlandı; tekne 6 Şubat 1962’de Lyon’da denize indirildi.
Yaklaşık 12 metrelik çelik ketch’in adı, dünyayı tek başına dolaşan ilk denizci Joshua Slocum’a saygı olarak verildi. Direkleri hurda telgraf direklerinden yapılmıştı. Teknede elektrik yoktu, ırgat manueldi.
Françoise ile Rekor Getiren Seyir
Moitessier, Ekim 1963’te eşi Françoise ile Marsilya’dan ayrıldı. Kanarya Adaları, Trinidad, Panama Kanalı ve Galapagos üzerinden iki yılda Tahiti’ye ulaştılar. Dönüş için ayırdıkları süre daralınca Moitessier, Hint Okyanusu ve Süveyş yerine doğuya, Horn Burnu üzerinden en kısa rotayı önerdi.
Tahiti’den kalkıp molasız 14.216 mil kat ederek 126 gün sonra, 1966 Paskalyası’nda vardılar. Bir yatın o güne kadarki en uzun molasız seyriydi ve Moitessier’i uluslararası yelken çevresinde tanınan bir isim yaptı. Seyri Cap Horn à la voile adlı kitapta anlattı.
Yarışa Katılma Kararı
Moitessier’in Bill King ve Loïck Fougeron ile tek kişilik molasız dünya turu üzerine yaptığı konuşmalar Robin Knox-Johnston’ın dikkatini çekti. Sunday Times, dünyayı tek başına, molasız ve yardım almadan dolaşan ilk denizciye ve en kısa süreyi yapana ödül koydu. Moitessier, yarışın İngiltere limanından kalkış koşulunu karşılamak için Joshua’yı Plymouth’a götürdü.
Golden Globe Race’in resmî internet sitesindeki bilgiye göre 22 Ağustos 1968’de Plymouth’tan ayrıldı; kendisinden aylar önce yola çıkan daha küçük ve yavaş tekneler filoda önde gidiyordu. 20 Ekim 1968’de Ümit Burnu açıklarındaydı. Sunday Times için hazırladığı film kutusunu bir şilebe aktarırken Joshua’nın baş bodoslaması geminin kıç bölgesine kapıldı ve cıvadra büküldü; hasarı güverte vinçleriyle onardı. İki gün sonra kırılan bir dalga tekneyi yatırdı.
Hint Okyanusu’ndaki durgun bir dönemde ruh hâli bozuldu ve duygularını yönetmek için yogaya başladı. Avrupa’ya dönmeme fikri bu dönemde belirdi. 5 Şubat 1969’da Horn Burnu’nu döndü.
Yarışı Değil Okyanusu Seçti
Horn Burnu’nu geçtikten sonra bir güneydoğu fırtınası tekneyi kuzeye sürükledi. Moitessier bu noktada rotasını yeniden Ümit Burnu’na çevirdi.
Kararını, Cape Town körfezinde British Argosy adlı küçük tankerin güvertesine sapanla fırlattığı film kutusuyla Sunday Times muhabirine iletti. Fransızca özgün ifadesi şöyleydi: “parce que je suis heureux en mer et peut-être pour sauver mon âme” — “denizde mutlu olduğum ve belki de ruhumu kurtarmak için.”
Cümlenin çevirisi kaynaklarda farklılaşıyor. La Rochelle Deniz Müzesi’nin yayınladığı metinde ifade “ruhumu kaybetmemek için” biçiminde geçiyor.
10 Ay Boyunca Karaya Ayak Basmadı
Moitessier, Ümit Burnu’nu ikinci kez dolaşarak dünyanın çevresini ikinci kez üçte iki oranında kat etti; seyrinin büyük bölümü kırklı enlemlerde geçti. 21 Haziran 1969’da Tahiti’ye vardığında toplam 37.455 deniz mili yapmış ve 10 ay boyunca karaya çıkmamıştı. Bir yatın en uzun molasız seyri rekorunu bir kez daha kendisi kırdı.
Yarışın tek geçerli bitiricisi ve kazananı, dünyayı tek başına molasız dolaşan ilk denizci olan Sir Robin Knox-Johnston oldu.
Moitessier’in yarışı bıraktığında lider durumda olup olmadığı tartışmalı. Golden Globe Race organizasyonu, Joshua’nın Horn Burnu’nda Suhaili’nin önünde olduğu yönündeki anlatıyı resmî sitesinde bir yanılgı olarak niteliyor. Chris Eakin’in A Race too Far adlı kitabına dayanan Wikipedia kaydında, Moitessier’in starttan Horn Burnu’na kadarki süresinin Knox-Johnston’ın süresinin yüzde 77’si olduğu, ancak Moitessier’in kendisinin yarışı kazanamayacağını söylediği aktarılıyor.
Deneyimlerini Kitaplaştırdı
Moitessier yolculuğunu La Longue Route (The Long Way) adlı kitapta anlattı. Kitabın yazımı iki yıl sürdü. Bu dönemde tanıştığı Ileana Draghici ile bir oğlu oldu; Ahe atoluna taşınıp meyve ve sebze yetiştirmeyi denedi. Son kitabı Tamata et l’alliance’ı Paris’e döndükten sonra yazdı.
Joshua’nın İkinci Hayatı
Aralık 1982’de Moitessier, oyuncu Klaus Kinski’nin yelken deneyimi kazanma talebi üzerine San Francisco’dan Meksika’nın Cabo San Lucas kıyısına seyretti. Kıyıya vuran ani bir fırtınada Joshua demirini taradı, başka bir teknenin çarpmasıyla direklerini yitirdi ve 25 tekneyle birlikte kumsala oturdu. Kurtarma masrafı karşılanamayacak düzeydeydi; Moitessier tekneyi kurtarma çalışmasına yardım eden iki genç denizciye bıraktı.
Tekne iki yıllık çalışmayla yeniden yüzdürüldü, el değiştirdi ve 14 Eylül 1990’da Grand Pavois için La Rochelle’e döndü; dümende Bernard Moitessier vardı. Joshua 6 Eylül 1993’te tarihi anıt (monument historique) olarak tescillendi. Fransa Kültür Bakanlığı’nın yayınladığı bilgiye göre teknenin genel restorasyon projesinin bütçesi, La Rochelle Belediyesi işverenliğinde 147.447 euro olarak belirlendi.
Tekne La Rochelle Belediyesi’ne ait ve Deniz Müzesi koleksiyonunda. Müze dostları derneği Joshua’yı yılda ortalama 150 gün denize çıkarıyor. Dernek, son dört yılda çok sayıda onarım yapıldığını ve tekneyi yeniden suda görmeyi umduklarını duyurdu.
Joshua Class: İzmir’de İnşa Edilen Tekne
Joshua’nın tasarımı 2017’de yeniden gündeme girdi. Golden Globe Race organizasyonu, 22 Ağustos 2017’de — Moitessier’in Plymouth’tan kalkışının 49. yıldönümünde — 2022 yarışı için Joshua Golden Globe One Design (GGOD) adıyla ikinci bir sınıf ilan etti.
Sınıfın 1 numaralı teknesi İzmir’deki Asboat Yacht Builder tersanesinde inşa edildi. Lisanslı üretim, CE standardına göre, lazerle kesilmiş 5, 6 ve 8 milimetrelik çelik sactan, çok kırıklı gövde ve beş su geçirmez kompartıman ile yapıldı. Tekne orijinalin birebir kopyası değil: gövde boyu 12,40 metre, özgün Joshua’nın gövde boyu 12,07 metre. Kural gereği yarışmacılar ticari otopilot değil, yalnızca Joshua’nın rüzgâr dümeni sisteminin replikasını kullanabilecekti. Yelkenler tek bir yelken atölyesinden gelecekti. Tam donanımlı tekne ve yarış kaydının maliyeti yaklaşık 300 bin euro olarak açıklandı.
Plan, en fazla 10 Joshua’nın 2022’de Class 2 olarak, küçük Suhaili sınıfından yaklaşık üç hafta sonra start almasıydı. Bu gerçekleşmedi. 2022 Golden Globe Race’e 16 yarışmacı katıldı ve filo bütünüyle 32-36 fitlik fiberglas üretim tasarımlarından oluştu: dört Rustler 36, iki Biscay 36, iki Tradewind 35 ile Lello 34, OE32, Gale Force 34, Gaia 36, Cape George CG36, Tashiba 36, Barbican 33 Mk2 ve Saltram Saga 36. Filoda tek bir Joshua yer almadı. Yarışı Cape George 36 ile Kirsten Neuschäfer kazandı.
GGR 2026 ve Türkiye Bağlantısı
Yarışın dördüncü edisyonu 6 Eylül 2026’da saat 14.30’da Les Sables d’Olonne’daki Vendée Globe Marina’dan start alacak. Organizasyon bu kez start atışı yapmayacak; yarışmacılar 1968 formatına dönülerek üç dakika aralıklarla marinadan çıkacak. Filoda 23 yarışmacı bulunuyor ve bunlardan yedisi, tek kişilik dünya turu yarışlarında bir ilk olan 7/24 tek yönlü canlı yayın sistemine katılıyor.
Filodaki iki isim Türk
Ertan Beşkardeş, Golden Globe Race’e üç kez kayıt yapan ilk yarışmacı. Denizciliğe İstanbul’da Boğaz’da başladı, 1979’da İngiltere’ye yerleşti. 2018’de Rustler 36 Lazy Otter’ı starttan aylar önce satın alıp yoğun bir yenileme yaptı; 2022’de ise 72 gün denizde kaldıktan sonra Cape Town’da yarıştan çekildi ve gerekçe olarak yalnızlığı açıkladı. Mart 2026’da 13 ay süren Mini Globe Race’te Trekka ile tek kişilik dünya turunu tamamladı. Aynı ay, Jean-Luc van den Heede’nin 2018 Golden Globe Race’i kazandığı Rustler 36 Matmut’u satın aldı. Canlı yayın sistemine katılan yedi kaptandan biri.
Erden Eruç, GGR’nin resmî kaptan listesinde Biscay 36 Clara ile yer alıyor; statüsü provisional olarak görünüyor. Tekneyi, 2022 yarışının Chichester sınıfı birincisi Simon Curwen’den aldı ve tesliminde Haziran 2024’te üstlendi. 22 bin mil açık deniz yelken ve 26 bin 705 mil tek kişilik kürek geçmişi var.
Denizciliğin Simge İsimlerinden Biri
Moitessier, Pasifik’teki nükleer denemelere ve Tahiti’deki Papeete kıyı bandının aşırı yapılaşmasına karşı çıktı. 16 Haziran 1994’te prostat kanserinden yaşamını yitirdi. Mezarı Brittany’deki Bono’nun ana mezarlığında; ziyaretçiler mezarına sapan bırakıyor.
