Yeni düzenlemeye göre bağlama kütüğü kayıt zorunluluklarına uymayan, geçerli bağlama kütüğü ruhsatnamesi bulunmayan, kayıtlarda yapılması gereken değişiklikleri bildirmeyen, teknenin adını ve bağlama limanını mevzuata uygun şekilde markalamayan, ruhsatnamenin aslını veya elektronik nüshasını ibraz edemeyen ya da Türk bayrağı çekme yükümlülüğüne uymayan gemi, deniz ve içsu araçlarının malik veya işletenlerine 5.000 liradan 50.000 liraya kadar idari para cezası uygulanıyor.
Ceza doğrudan geçerli ruhsatname bulunmaması nedeniyle kesiliyorsa, bu tutara ilave bir yaptırım ekleniyor. Ruhsatnamenin düzenlenmesi veya yenilenmesi gereken tarihten itibaren gecikilen her ay için 1.000 liradan 10.000 liraya kadar ek idari para cezası hesaplanıyor. Gecikilen sürenin bir aydan az olan günleri bir aya tamamlanıyor.
Metre Esaslı Hesap Yerine Alt Ve Üst Sınır
Düzenlemenin en belirgin sonucu, hesap yönteminin değişmesi. Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği’nin 28. maddesi, geçerli ruhsatnamesi olmayan araçlar için metre esaslı bir tarife öngörüyordu: 2,5 metreden 10 metreye kadar olan araçlarda metre başına 250 lira, 10-20 metre arasında 500 lira, 20-30 metre arasında 750 lira, 30 metrenin üzerinde 1.000 lira. Bu tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılıyor, gecikilen her ay için ceza tutarına yüzde 5 ekleniyordu. Yönetmelik ayrıca boy tespitinde bir metreden küçük değerlerin dikkate alınmayacağını belirtiyor.
Yeni 28/A maddesinde bağlama kütüğü cezası metre esasına bağlı değil. Ceza, teknenin boyundan bağımsız olarak 5.000-50.000 lira aralığında belirleniyor. Bu, boyu küçük tekneler için oransal olarak daha ağır bir tablo anlamına geliyor. Yönetmeliğin metre esaslı tarifesinde 4 metre üzerinden hesaplanan bir tekne için başlangıç tutarı bin lira mertebesindeyken, yeni maddede alt sınır 5.000 lira. Aylık gecikme yaptırımı da yüzde 5 oranı yerine 1.000-10.000 lira aralığında maktu bir tutar olarak belirlendi.
Kanun aynı fıkrada özel teknelere ilişkin ayrı bir metre esaslı ceza da öngörüyor. Gövde boyu 2,5 ile 24 metre arasındaki özel tekneler ile kanundaki tanıma giren 24 metreden büyük özel yatların asgari teknik şartları ve bunları kullanacak kişilerin yeterliklerine ilişkin esaslara uyulmaması hâlinde, tekne tam boyu üzerinden metre başına 1.000 liradan 2.500 liraya kadar ceza uygulanıyor.
“Vize” Kavramı 2023’te Kaldırıldı
Uygulamada hâlâ “tekne vizesi” olarak anılan işlem, mevzuatta 30 Aralık 2023’ten bu yana mevcut değil. Yönetmeliğin ruhsatname vizesini düzenleyen 19. maddesi bu tarihte yürürlükten kaldırıldı. Ruhsatname artık bir yıl veya katları olmak üzere en fazla beş yıla kadar düzenleniyor ve süresi bitiminde yeniden düzenlenmesi zorunlu. Yenileme başvurularının ruhsatnamenin süresi dolmadan en az 15 gün önce yapılması gerekiyor.
Sürenin geçmesinin para cezası dışında ikinci bir maliyeti daha var. Ruhsatname süresi geçtikten sonra yapılan başvurularda, yeniden düzenlenen ruhsatnamenin başlangıç tarihi bir önceki ruhsatnamenin bitim tarihinden başlıyor. Yani teknenin kullanılmadığı gecikme dönemi de belge süresinden düşülüyor. Süresinin dolmasından itibaren beş yıl boyunca yeniden ruhsatname düzenlenmeyen araçların kaydı re’sen siliniyor.
Geçerli ruhsatnamesi bulunmayan araçlara denizcilik mevzuatına göre verilmesi zorunlu belgeler düzenlenmiyor, liman ve içsu dâhilinde bile olsa sefere çıkmasına izin verilmiyor. İdari para cezası ödenmediği sürece seferden men kararı devam ediyor.
Yönetmelik Metni Hâlâ Eski Tarifeyi İçeriyor
Kanun yürürlüğe girmiş olmakla birlikte, Bağlama Kütüğü Uygulama Yönetmeliği’nin 28. maddesi metre esaslı eski tarifeyi ve aylık yüzde 5 hesabını içermeye devam ediyor. Yönetmeliğin kanunla uyumlaştırılmasına kadar geçecek sürede, kesilen cezaların dayanağının hangi metin olduğu tekne sahipleri açısından belirsizlik oluşturabilir.
Tutanağın tebliğ edildiği tarih de belirleyici. Kabahatler Kanunu’nun 5. maddesindeki zaman bakımından uygulama ve lehe olan düzenleme ilkeleri, idari para cezalarında da geçerli. 31 Temmuz 2026’dan önce tamamlanmış fiiller bakımından eski ve yeni düzenlemenin karşılaştırılması gerekiyor.
İdari para cezalarına ilişkin usul hükümleri yönetmelikte korunuyor. Cezanın bir aylık ödeme süresi içinde ödenmesi hâlinde yüzde 25 indirim uygulanıyor. Ödeme süresi içinde cezayı veren başkanlığa yazılı başvuru yapılması ve ekonomik durumun müsait olmaması hâlinde, ilk taksitin peşin ödenmesi koşuluyla bir yıl içinde dört eşit taksitte ödeme kararı verilebiliyor. Karar tutanağının tebliğinden itibaren 15 gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesinde dava açılabiliyor.
