Türkiye, Fethiye-Kaş açıkları ile Kuzey Ege’de toplam 2 milyon 344 bin 817 hektarlık deniz alanını milli park statüsüne aldı. 11626 ve 11627 sayılı Cumhurbaşkanı kararlarıyla oluşturulan iki saha, 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu kapsamında Türkiye’nin ilk deniz milli parkları oldu. Kararlar yalnızca çevresel koruma açısından değil; yatçılık, balıkçılık, deniz turizmi ve Ege’deki deniz yetki alanları tartışmaları bakımından da yeni bir dönemin başlangıcı niteliğinde.
Kararlar Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 15 Ağustos 2026’da imzalandı ve 16 Ağustos 2026 tarihli 33342 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı 11626, Kuzey Ege Deniz Milli Parkı ise 11627 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile oluşturuldu. Her iki kararın hukuki dayanağını 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu’nun 3’üncü maddesi oluşturuyor.
Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı 21 bin 706 kilometrekare
İki park arasında açık ara daha büyük olan Fethiye-Kaş Deniz Milli Parkı, 21 bin 706,03 kilometrekare, başka bir ifadeyle 2 milyon 170 bin 603 hektar deniz alanını kapsıyor.
Karar ekindeki resmi haritaya göre saha Muğla ve Antalya açıklarına yayılıyor. Yönetim bakımından Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün 4. ve 6. bölge müdürlükleri ile Muğla ve Antalya DKMP müdürlükleri görev yapacak. Sınır, GCS WGS 84 koordinat sistemi kullanılarak hazırlanan 1.975 koordinat noktasıyla tanımlandı.
Resmi harita, koruma alanının yalnızca Fethiye ile Kaş arasındaki dar kıyı şeridinden oluşmadığını gösteriyor. Saha Akdeniz’in açıklarına doğru genişleyen büyük bir deniz alanını kapsıyor. Bu nedenle karar, kıyı korumasının ötesinde açık denize uzanan bir deniz alanı yönetimi modeli oluşturuyor.
Kuzey Ege’de 1.742 kilometrekare koruma altında
11627 sayılı kararla oluşturulan Kuzey Ege Deniz Milli Parkı ise 1.742,14 kilometrekare, yani 174 bin 214 hektarbüyüklüğünde.
Park Çanakkale ve Tekirdağ kapsamında yer alıyor. Yönetim sorumluluğu DKMP’nin 1. ve 2. bölge müdürlükleri ile Çanakkale ve Tekirdağ DKMP müdürlüklerine verildi. Alanın sınırları 599 koordinat noktasıyla belirlendi.
Haritaya bakıldığında korunan deniz alanının Gökçeada çevresinden Gelibolu Yarımadası ve Tekirdağ yönüne uzandığı görülüyor. Gökçeada’nın kara alanı milli park sınırına dahil edilmiyor; koruma statüsü esas olarak adayı çevreleyen deniz alanı üzerinde kuruluyor.
Toplam 2,34 milyon hektar
Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, iki kararla birlikte 2,34 milyon hektarlık deniz alanının koruma statüsüne kavuştuğunu açıkladı.
Bakanlık, Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege’nin daha önce Türkiye’nin Deniz Mekânsal Planlama çalışmaları kapsamında koruma alanı olarak belirlendiğine de dikkat çekti.
Türkiye’nin Deniz Mekânsal Planlama Haritası 16 Nisan 2025’te ilan edildi. Bakanlığın açıklamasına göre harita 12 Haziran 2025’te UNESCO Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu nezdinde kayda alındı; Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege’deki iki saha ise 2 Ağustos 2025’te haritaya “Deniz Koruma Alanı” olarak işlendi. Cumhurbaşkanı kararlarıyla bu alanlar daha sonra Millî Parklar Kanunu kapsamında hukuki koruma statüsüne kavuştu.
Türkiye’de daha önce deniz koruma alanı yok muydu?
Vardı. Yeni olan denizin korunması değil, “Deniz Milli Parkı” statüsü.
Türkiye uzun yıllardır farklı mevzuatlara dayanılarak korunan kıyı ve deniz alanlarına sahip. Fethiye-Göcek, Gökova, Datça-Bozburun, Kaş-Kekova, Foça, Saros Körfezi, Finike Denizaltı Dağları, Karaburun-Ildır Körfezi ve Marmara Denizi ve Adalar bunların başlıca örnekleri arasında bulunuyor.
Örneğin Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi yaklaşık 260 kilometrekarelik bir alanı kapsıyor. Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi ise Göcek Körfezi ve Ölüdeniz dahil yaklaşık 817 kilometrekarelik bir alana yayılıyor.
Finike Denizaltı Dağları Özel Çevre Koruma Bölgesi daha da farklı bir örnek. Yaklaşık 1 milyon 122 bin 885 hektarlık deniz alanını kapsayan saha, derin deniz habitatlarının, denizaltı dağlarının ve nadir ekosistemlerin korunması amacıyla oluşturuldu.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının geçmiş çalışmalarında da Türkiye’de onlarca deniz ve kıyı alanının farklı hukuki statüler altında korunduğu belirtiliyor.
Dolayısıyla “Türkiye’nin ilk deniz koruma alanları” demek doğru değil.
Doğru ifade şu:
Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege, 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu kapsamında ilan edilen Türkiye’nin ilk deniz milli parkları. Tarım ve Orman Bakanlığı da iki sahayı bu ifadeyle tanımlıyor.
Milli park ilanı ne anlama geliyor?
Kararın en önemli hukuki sonucu alanların doğrudan 2873 sayılı Millî Parklar Kanunu’nun koruma rejimine girmesi.
Kanunun 14’üncü maddesi milli park alanlarında doğal ve ekolojik dengenin ve doğal ekosistem değerinin bozulmasını, yaban hayatının tahrip edilmesini, su ve çevre kirliliğine yol açabilecek işlemleri ve doğal dengeyi bozacak avlanmayı yasaklıyor. Onaylanmış planların dışında yapı ve tesis kurulmasına da önemli sınırlamalar getiriliyor.
Ancak burada yat sahipleri açısından önemli bir ayrım var.
Karar teknelerin bölgeye girişini yasaklamıyor
11626 ve 11627 sayılı kararların metninde seyir yasağı, yatların bölgeye giriş yasağı, genel demirleme yasağı veya deniz turizmi yasağı bulunmuyor.
Cumhurbaşkanı kararları esas olarak milli parkların sınırlarını belirliyor ve alanları Millî Parklar Kanunu kapsamına sokuyor.
Bu nedenle kararın yayımlanmasını doğrudan “Fethiye-Kaş’ta teknelere demirleme yasaklandı” şeklinde yorumlamak doğru olmaz.
Yatçılık açısından asıl kritik aşama, alanların yönetim planlarının, zonlarının ve kullanım esaslarının belirlenmesi olacak. Uluslararası örneklerde de deniz milli parklarının tamamı aynı koruma derecesine sahip olmuyor; bazı bölgelerde seyir ve turizme izin verilirken hassas habitatlarda demirleme, balıkçılık veya belirli faaliyetler tamamen yasaklanabiliyor. Avustralya’daki deniz parkları bu zonlama yaklaşımının en belirgin örneklerinden.
Dolayısıyla yat sektörü açısından bundan sonraki temel soru milli park ilan edilip edilmediği değil, parkların hangi bölümlerinde hangi faaliyetlere hangi koşullarla izin verileceği olacak.
Demirleme açısından Posidonia çayırları öne çıkabilir
Fethiye-Kaş sahasında özellikle yatçılık açısından yakından izlenmesi gereken başlıklardan biri demirleme düzenlemeleri olacak.
Akdeniz kıyılarındaki deniz çayırları, deniz kaplumbağalarının yaşam alanları, kıyısal habitatlar ve diğer hassas ekosistemler koruma planlarında özel zonların oluşturulmasına yol açabilir. Milli park statüsü, gerekli görülmesi halinde hassas alanlarda demirleme noktalarının belirlenmesi, şamandıra sistemlerinin kurulması veya çıpa kullanımına sınırlama getirilmesi için güçlü bir hukuki zemin sağlıyor.
Ancak bu tür uygulamaların kararnameyle yürürlüğe girdiğini söylemek mümkün değil. Bunun için park yönetim ve uygulama esaslarının ayrıca belirlenmesi gerekiyor. Bu değerlendirme, Cumhurbaşkanı kararlarının yalnızca alan sınırlarını belirlemesi ve Millî Parklar Kanunu’nun koruma-planlama sistemi birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkıyor.
Balıkçılıkta daha doğrudan sonuç doğabilir
Milli park rejiminin en belirgin etkilerinden biri balıkçılık üzerinde görülebilir.
Millî Parklar Kanunu doğal dengeyi bozacak avlanmayı yasaklıyor ve belirli yer ve sürelerde avlanmaya ancak koruma esasları doğrultusunda izin verilebilmesine olanak tanıyor. Türkiye’de balıkçılık ayrıca 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu ve buna bağlı ticari ve amatör avcılık tebliğleriyle düzenleniyor.
Bu nedenle yeni parkların yönetim planları hazırlandığında ticari balıkçılık, amatör avcılık, sualtı avcılığı ve bazı av araçları için yeni bölgesel sınırlamalar ortaya çıkması mümkün.
Türkiye’nin milli park sayısı 52’ye çıktı
Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege’nin ilan edilmesiyle Türkiye’nin milli park sayısı 52’ye, DKMP tarafından yönetilen toplam korunan alan sayısı ise 698’e ulaştı.
Bu sayı kısa süre sonra yeniden değişti. DKMP’nin güncel milli park listesine göre Nemrut Kalderası’nın da 19 Ağustos’ta milli park ilan edilmesiyle milli park sayısı 53’e yükseldi.
Kararın arkasında yüzde 30 koruma hedefi var
Deniz milli parklarının ilanı yalnızca Türkiye’nin iç çevre politikasıyla bağlantılı değil.
Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi kapsamında kabul edilen Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi, 2030’a kadar kara ve deniz alanlarının yüzde 30’unun etkin biçimde korunmasını öngörüyor.
DKMP de iki yeni milli parkı açıklarken doğrudan bu küresel hedefe atıfta bulundu ve Türkiye’nin korunan alanlarını artırma çalışmalarının Cumhurbaşkanlığı 12. Kalkınma Planı ile Bakanlığın stratejik planları kapsamında sürdürüldüğünü bildirdi.
Dünyada deniz milli parkları uzun süredir uygulanıyor
Türkiye için yeni olan bu statünün dünyada çok sayıda örneği bulunuyor.
Avustralya, deniz parkları konusunda en geniş sistemlerden birine sahip. Federal hükümet tarafından yönetilen 60 Australian Marine Park yaklaşık 3,8 milyon kilometrekareyi, başka bir ifadeyle Avustralya deniz alanlarının yüzde 43’ünü kapsıyor.
Great Barrier Reef Marine Park ise 1975’te kuruldu. Model tamamen kapalı bir koruma alanı yerine zonlara ayrılmış çok amaçlı kullanım sistemine dayanıyor; bazı alanlarda turizm ve balıkçılık sürerken hassas zonlarda kullanım çok daha sıkı biçimde sınırlandırılıyor.
ABD’de Hawaii açıklarındaki Papahānaumokuākea yaklaşık 1,5 milyon kilometrekarelik bir deniz koruma alanını kapsıyor ve dünyanın en büyük korunan deniz sahaları arasında bulunuyor.
Türkiye açısından daha yakın karşılaştırma ise Yunanistan.
Yunanistan uzun süredir Alonissos-Kuzey Sporadlar ve Zakynthos gibi milli deniz parklarına sahip. Avrupa Birliği’nin deniz mekânsal planlama çalışmalarında da bu alanlar Yunanistan’ın mevcut deniz ve kıyı koruma sisteminin parçaları arasında gösteriliyor.
Dolayısıyla deniz milli parkı kavramı uluslararası ölçekte yeni değil. Türkiye’nin farkı, Millî Parklar Kanunu altında bu modeli ilk kez doğrudan geniş açık deniz alanlarına uygulaması.
Kararın çevre kadar dış politika boyutu da var
Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege kararlarının bir başka boyutu Türkiye-Yunanistan arasındaki deniz yetki alanları tartışması.
Bu tartışmanın geçmişi yeni değil.
Yunanistan 2024’te İyon ve Ege denizlerinde iki büyük deniz parkı oluşturacağını açıklamış, Türkiye ise Ege’deki egemenliği tartışmalı coğrafi oluşumların bu tür düzenlemeler yoluyla statüsünün değiştirilemeyeceği yönünde itiraz etmişti. Yunanistan daha sonra deniz parklarının sınırlarını açıklarken konu iki ülke arasındaki deniz yetki alanı tartışmalarının parçalarından birine dönüştü.
Türkiye’nin Fethiye-Kaş ve Kuzey Ege sahalarını önce Deniz Mekânsal Planlama Haritası’na işlemesi, ardından milli park statüsüne alması bu nedenle yalnızca biyolojik çeşitlilik politikası olarak okunmuyor. Kararlar aynı zamanda Ankara’nın kendi deniz yetki alanlarına ilişkin yaklaşımını haritalar ve ulusal mevzuat üzerinden somutlaştırdığı bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yunanistan karara itiraz etti
Atina’nın tepkisi gecikmedi.
Yunanistan Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin ilan ettiği iki parkın Türk karasularının ötesine uzandığını savundu. Bakanlık, ulusal yetki alanı dışında kalan açık deniz bölümleri bakımından bir devletin tek taraflı deniz koruma alanı oluşturamayacağı görüşünü açıkladı ve kararların bu bölümlerini hukuka aykırı olarak nitelendirdi.
Dolayısıyla iki ülke arasındaki uyuşmazlığın özü “deniz doğası korunmalı mı?” sorusu değil.
Tartışma, hangi devletin hangi deniz alanında düzenleme ve yetki kullanabileceği konusunda yoğunlaşıyor.
Türkiye ise Deniz Mekânsal Planlama Haritası ve yeni milli park sınırlarını kendi deniz yetki alanları yaklaşımı çerçevesinde oluşturuyor. İki ülkenin Ege ve Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusunda zaten uzun süredir farklı hukuki tezleri bulunuyor.
Çevre düzenlemesi aynı zamanda deniz yetki alanı mesajına dönüştü
Bu nedenle kararların iki ayrı sonucu bulunuyor.
Birinci sonuç çevresel: Türkiye ilk kez Millî Parklar Kanunu’nu doğrudan geniş deniz alanlarına uyguluyor ve 2,34 milyon hektarlık alanı DKMP koruma sistemine dahil ediyor.
İkinci sonuç ise deniz politikasıyla ilgili: Türkiye, daha önce Deniz Mekânsal Planlama Haritası’nda gösterdiği deniz alanlarının bir bölümünde ulusal mevzuatı fiilen uygulamaya koyuyor.
Fethiye-Kaş sahasının büyüklüğü düşünüldüğünde ikinci boyut özellikle dikkat çekiyor. 21 bin 706 kilometrekarelik koruma alanı, klasik bir kıyı milli parkından çok daha geniş bir deniz alanını kapsıyor.
Yat sektörü açısından bundan sonra ne izlenmeli?
Yat sahipleri, kaptanlar, marinalar ve deniz turizmi işletmeleri açısından kararın gerçek etkisi bundan sonraki düzenlemelerle ortaya çıkacak.
Özellikle Fethiye, Göcek, Ölüdeniz, Kalkan ve Kaş ekseni Türkiye’nin en yoğun yat turizmi bölgelerinden biri. Bu nedenle hazırlanacak yönetim planlarında demirleme alanları, Posidonia ve diğer deniz çayırlarının korunması, atık su boşaltımı, hız limitleri, dalış bölgeleri, ticari ve amatör balıkçılık, şamandıra sistemleri ve hassas alanlara giriş koşulları yat sektörü açısından yakından takip edilmesi gereken başlıklar olacak.
Cumhurbaşkanı kararları bu faaliyetlerin tamamını yasaklayan bir düzenleme değil.
Ancak 2873 sayılı Kanun nedeniyle artık bu denizlerde yapılacak faaliyetlerin doğal ve ekolojik dengeyi koruma ilkesiyle uyumlu olması gerekiyor. Yönetim planlarının yayımlanmasıyla milli park sınırları içinde farklı koruma derecelerine sahip zonlar oluşturulması halinde yatların kullanım biçimi koydan koya değişebilir.
Deniz milli parklarının kağıt üzerindeki sınırdan gerçek bir koruma sistemine dönüşüp dönüşmeyeceğini de esas olarak bu aşama belirleyecek.
