Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, tersane, tekne imal ve çekek yerlerinin kuruluş, işletme, denetim ve belgelendirme süreçlerini düzenleyen mevzuatta değişikliğe gitti. 27 Ekim 2026 tarihli ve 33413 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan düzenleme, tesislerin işletme izinlerinden devir ve kiralama işlemlerine, iş güvenliği belgelerinden elektronik kayıt yükümlülüklerine kadar birçok alanı kapsıyor.
28 Haziran 2015 tarihli Tersane, Tekne İmal ve Çekek Yeri Hakkında Yönetmelik’te yapılan değişiklikler, özellikle mevcut tesislerin izin süreçlerini ve denetim sonrasında uygulanacak işlemleri ilgilendiriyor. Yeni hükümler tersanelerin yanı sıra yat üretimi, tekne bakım-onarımı ve çekek hizmeti veren işletmelerin idari süreçlerini de etkiliyor.
İşletme İzinleri ve Denetim Süreci Yeniden Düzenlendi
Yönetmeliğin 12. maddesinde yapılan değişiklikle işletme izni belgesinin en fazla beş yıllığına verileceği ve bu süre içerisinde tesislerin en az bir kez denetleneceği hükme bağlandı. Denetimler, İnceleme, Tespit ve Denetim Komisyonu (İTDK) aracılığıyla gerçekleştirilecek.
Beş yıllık izin süresi ve izin döneminde en az bir denetim yapılması şartı önceki mevzuatta da bulunuyordu. Yeni düzenleme bu hükümleri korurken denetim sonrasında işletme izni belgesinin liman başkanlığınca vize edilmesine ilişkin önceki ifadeleri kaldırdı. Beş yıl üst sınır niteliğinde; bütün tesislerin doğrudan beş yıllık izin alacağı anlamına gelmiyor.
Tersane Devirlerinde İki Yıllık Kısmi İşletme İzni
Yönetmeliğin 15. maddesindeki değişiklik tersane ve tekne imal yerlerinin devredilmesi veya kiralanması sonrasındaki izin işlemlerini yeniden düzenliyor. Tesisi devralan veya kiralayan gerçek ve tüzel kişiler, devir ya da kiralama işleminin ardından gerekli işletme izni başvurularını yapacak.
Daha önce kısmi işletme izni veya işletme izni almış tesislerde yeni işletmeci kısmi işletme izni talep edebilecek. İTDK denetiminde yönetmelik koşullarının karşılandığı belirlenirse bir defaya mahsus, iki yıl geçerli kısmi işletme izni verilebilecek. Bu belge otomatik olarak düzenlenmeyecek; uygunluk değerlendirmesi yapılacak.
Tesislerin Taşınmaz ve Kapasite Değişiklikleri
İşletme izni veya kısmi işletme izniyle faaliyet gösteren tesislerin kullandığı taşınmazlarda meydana gelen değişiklikler tesis organizasyonu ve yerleşim planına işlenecek. Bağlama planı bulunan tesislerde gereken güncellemeler bu plana da yansıtılacak.
Taşınmaz ve kapasite değişiklikleri, bir sonraki ara denetimde veya yeni belge talebi kapsamında değerlendirilecek. Gerekli görülürse işletme izni, kısmi işletme izni ya da yüzer havuz işletme izni yeniden düzenlenecek.
Yerleşim ve Bağlama Planları İçin Yeni Rehber
Yönetmeliğin 7. maddesine eklenen hükümle tesis organizasyonu, yerleşim ve bağlama planlarının hazırlanması, değerlendirilmesi ve onaylanması Bakanlığın hazırlayacağı rehbere bağlandı. Böylece planlara ilişkin teknik ve idari değerlendirmelerde ortak esaslar kullanılacak.
Geçiş hükmüne göre bu yeni rehber düzenlemesi, 1 Ocak 2027 tarihinden önce yapılacak başvurularda uygulanmayacak. Yeni plan esasları bakımından başvuru tarihi belirleyici olacak.
Kıyı Yapıları İçin Başvuru Belgeleri
Yönetmeliğin 10. maddesinde yapılan değişiklikle kısmi işletme izni başvurularına, dolgu ve kıyı yapılarının onaylı uygulama projelerine uygun tamamlandığını veya mevcut yapıların vaziyet planlarının onaylandığını gösteren Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğü yazısı eklendi.
Bu belge önceki düzenlemede işletme izni başvurularında da aranıyordu. Değişiklik, söz konusu belgenin kısmi işletme izni aşamasında da başvuru dosyasında yer almasını düzenliyor.
İş Güvenliği Belgelerinde ISO 45001
Yönetmeliğin 11. maddesinde bulunan OHSAS 18001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi ifadesi, TS EN ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi Belgesi olarak değiştirildi. Başvurularda esas alınan iş güvenliği yönetim sistemi standardı böylece güncellendi.
Tekne İnşa ve Bakım-Onarım Bilgileri GSVP’ye Kaydedilecek
Yönetmeliğin 18. maddesine eklenen hükümler, tesis işleticilerinin elektronik kayıt yükümlülüklerini düzenliyor. Gemi ve su aracı inşası, bakım-onarım, tadilat ve çekek faaliyetlerine ilişkin bilgiler Gemi Sanayi Veri Platformu (GSVP) kayıtlarına işlenecek.
Kayıtların güncel tutulması, tesislerin idari yükümlülüklerinin bir parçası. Düzenleme, sistemde bilgi girişi yapılmasını denetim sonrasında uygulanabilecek yaptırımlarla da ilişkilendiriyor.
Eksiklik Giderilmezse GSVP Kaydı Askıya Alınacak
Yönetmeliğin 21. maddesinde yapılan değişikliğe göre denetimlerde belirlenen eksikliklerin verilen sürede giderilmemesi halinde tesisin GSVP kaydı askıya alınacak. Kaydı askıya alınan tesis işleticisi ilgili tesis için sisteme yeni bilgi girişi yapamayacak.
Eksikliklerin giderilmesinden sonra yapılan başvuru İdare tarafından değerlendirilecek. Uygun bulunması halinde kayıt yeniden faal hale getirilecek. GSVP kaydının askıya alınması ile işletme izninin iptali farklı işlemler; bu hüküm tek başına tesisin otomatik kapatılacağı anlamına gelmiyor.
Mevcut Tesis Tanımında Tarih Değişikliği
Yönetmeliğin 4. maddesindeki mevcut tesis tanımına eklenen “bu tarihten önce” ifadesi, 13 Şubat 2009 öncesine ilişkin faaliyet ve izin koşullarının kapsamını yeniden düzenliyor. Değişikliğin sonraki yıllarda izin almış tesislerin statüsüne etkisi, uygulamada ayrıca açıklığa kavuşturulması gereken bir konu.
Kaldırma Ölçütünde Teknik Değişiklik
Yönetmeliğin 14. maddesinin sekizinci fıkrasındaki “boy ve” ibaresi “kaldırma” şeklinde değiştirildi. Bu teknik değişikliğin işletmeler açısından sonucu, ilgili maddenin bütünüyle birlikte değerlendirilecek.
Tekne Üreticileri İçin Ne Değişiyor?
Düzenleme, yeni yatırım yapan ve tesis devralan işletmelerden faal tersane ve çekek yerlerine kadar geniş bir kesimi ilgilendiriyor. Devirde kısmi izin uygulaması, yerleşim planlarının güncellenmesi ve GSVP kayıtlarının denetimle ilişkilendirilmesi, işletmecilerin öncelikle incelemesi gereken başlıklar.
Küçük ve orta ölçekli tekne imal yerlerinde yeni plan rehberinin kapsamı ve belge hazırlama süreci ayrıca önem taşıyor. Plan hazırlama ve onaya ilişkin geçiş hükmü 1 Ocak 2027’yi esas alırken yönetmeliğin diğer değişiklikleri 27 Ekim 2026’da yürürlüğe girdi.
