Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un katılımıyla Fethiye’deki Şehit Fethi Bey Parkı’nda gerçekleştirilen lansmanda, Göcek ve Dalaman koylarında teknelerin kontrolsüz demirlemesini azaltmayı amaçlayan sistemin son durumu da açıklandı.
90 kilometrelik kıyı şeridinde yeni bağlama sistemi
Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’nde Göcek ve Dalaman koylarını kapsayan yaklaşık 90 kilometrelik kıyı şeridinde 926 sabit bağlama mapası ile 906 tonozun yerleştirildiği açıklandı.
Sistemin temel amacı teknelerin doğrudan deniz tabanına çapa atmasını önlemek. Özellikle Posidonia oceanica deniz çayırlarının çapa ve zincirlerin sürüklenmesi nedeniyle gördüğü fiziksel zararın azaltılması hedefleniyor.
DERİA üzerinden denizciler koylardaki bağlama noktalarını ve uygunluk durumunu harita üzerinden görebilecek, mobil uygulama veya internet sistemi üzerinden rezervasyon yapabilecek.
Türkiye Çevre Ajansı’nın daha önce açıkladığı kullanım kurallarına göre bir tekne aynı koyda en fazla üç gün, Göcek koylarının genelinde ise toplam 11 gün kalabilecek.
856 tekneye bağlama kapasitesi
Revize proje 17 koyda 856 tekne bağlama kapasitesi üzerinden yürütülüyor.
Sahadaki operasyon için 14 palamar botu, dört denetim botu, bir hizmet botu, bir atık alım gemisi ve bir deniz yüzeyi temizleme teknesinin görev yaptığı açıklanmıştı. DERİA ekiplerinin bağlama noktalarının kullanımını denetlemesi, gelen teknelere palamar desteği vermesi ve teknelerden atık alınmasını sağlaması planlanıyor.
Fethiye’den 16,2 milyon metreküp dip çamuru çıkarılacak
Programın ikinci ayağını Fethiye İç Körfezi’ndeki dip temizliği oluşturuyor.
Yaklaşık 600 hektarlık alanda iki dip tarama gemisiyle üç yıl çalışılması planlanıyor. Bakan Kurum, körfezden yaklaşık 16 milyon metreküp dip çamurunun çıkarılacağını açıkladı.
Çalışma öncesinde açıklanan daha ayrıntılı teknik verilere göre temizlenecek miktar 16 milyon 268 bin 925 metreküp. Dipteki çamur tabakasının bazı noktalarda 2,7 metreye ulaştığı belirtiliyor.
Temizliğin tamamlanmasının ardından Fethiye Körfezi’nde ortalama su derinliğinin 3,4 metreye çıkarılmasıhedefleniyor.
Türkiye Çevre Ajansı envanterindeki TÜÇA-1 tarama gemisi çalışmalar öncesinde Fethiye Körfezi’ne getirilmişti.
ÇED dosyası ile lansmanda açıklanan rakamlar farklı
Lansmanın önemli ayrıntılarından biri mapa ve tonoz sayılarında ortaya çıktı.
Revize ÇED sürecine ilişkin açıklanan proje verilerinde 896 deniz mapası, 876 tonoz ve 876 şamandıra bulunuyordu. Proje alanı 86,73 kilometrekare, kapasite ise 856 tekne olarak belirtilmişti.
Bakan Kurum ise lansmanda sahaya 926 mapa ve 906 tonoz yerleştirildiğini açıkladı. Böylece ÇED dosyasındaki rakamlara kıyasla hem mapa hem tonoz sayısında 30’ar adet artış görülüyor. Resmi açıklamada bu farkın sahadaki son uygulama değişikliğinden mi kaynaklandığına ilişkin ayrıca bir açıklama yapılmadı.
Tekne kapasitesi ise 856 olarak korunuyor.
Projenin hukuki süreci devam ediyor
Mapa-şamandıra sistemi yalnızca çevre projesi olarak değil, yürütülen hukuki süreç nedeniyle de gündemde.
Muğla 2. İdare Mahkemesi, önceki proje için verilen çevresel değerlendirme kararının yürütmesini 9 Temmuz’da durdurmuştu. Mahkemenin gerekçeleri arasında hassas ekosistem üzerindeki kümülatif etkilerin yeterince araştırılmadığı değerlendirmesi bulunuyordu.
Türkiye Çevre Ajansı daha sonra projeyi revize etti. Yeni düzenlemede önceki 90,20 kilometrekarelik alan, 20 koy ve 864 tekne kapasitesi; 86,73 kilometrekare, 17 koy ve 856 tekne kapasitesine çekildi.
Hamam Koyu ile Domuz Adası arkeolojik alanlara ilişkin değerlendirmeler nedeniyle kapsamdan çıkarıldı. Kara mapalarından vazgeçildi, Göcek merkezde planlanan yüzer pontonlar ile servis pontonları da yeni projeden çıkarıldı. Revize projenin yatırım bedeli yaklaşık 32,3 milyon TL olarak açıklandı.
Muğla Valiliği revize proje için 25 Ağustos’ta “ÇED Olumlu” kararı verdi. Böylece mahkemenin yürütmeyi durdurma kararından 47 gün sonra proje yeni çevresel değerlendirme dosyası üzerinden yeniden ilerlemeye başladı.
İnşaat Mühendisleri Odası yeni karara da itiraz ediyor
TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası ise yeni ÇED kararının ardından yaptığı açıklamada projenin ekolojik taşıma kapasitesi, deniz çayırlarının haritalanması ve kümülatif etkiler açısından yeterli olmadığı görüşünü savundu.
Oda ayrıca revize projede 5-8 metre arasındaki küçük teknelere ayrılan bağlama noktalarının 182’den 80’e düşürüldüğünü, 20-40 metre arasındaki teknelere ayrılan noktaların ise 27’den 238’e çıkarıldığını belirterek düzenlemeye karşı hukuki yollara başvuracağını açıkladı. Bunlar Oda’nın proje dosyasına ilişkin değerlendirmeleri; Bakanlık ise projenin yeni tekne yoğunluğu yaratmak yerine mevcut kullanımı kayıtlı ve kontrollü hale getirmeyi amaçladığını belirtiyor.
DERİA’nın diğer kıyılara yayılması hedefleniyor
Türkiye Çevre Ajansı, Göcek-Dalaman uygulamasını mapa-şamandıra sisteminin pilot modeli olarak değerlendiriyor. Sistemle bağlama noktalarının dijital yönetimi, atık toplama, deniz yüzeyi temizliği, palamar hizmeti ve saha denetiminin aynı yapı altında toplanması amaçlanıyor.
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk daha önce yaptığı açıklamada Göcek ve Dalaman’daki modelin başarılı olması halinde sistemin başka koylara da yaygınlaştırılmasının hedeflendiğini belirtmişti.
Fethiye’deki lansmanla birlikte proje artık yalnızca bağlama sisteminden oluşmuyor. Göcek-Dalaman’daki kontrollü tekne bağlama modeli, dijital rezervasyon altyapısı, denizden atık toplama ve Fethiye Körfezi’ndeki geniş ölçekli dip çamuru temizliği aynı çevre yönetimi programının parçaları olarak yürütülüyor.
Zincirdeki Diğer Haberler
