Temmuz 2025 itibarıyla Göcek koylarında toplam 700 mapa-şamandıra sistemi devreye alınacak. Bu sistemle yatlar ve tekneler, deniz çayırlarını yok eden çapalar yerine sabit tonozlara bağlanacak.
Çapa Dönemi Kapanıyor: 805 Kilometrekarelik Alan Koruma Altında
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın öncülüğünde, Tarım ve Orman ile Turizm Bakanlıklarının ortaklığıyla yürütülen projede Göcek Körfezi’ndeki 20 koy kapsama alındı. 805 kilometrekarelik alan, Türkiye’de ilk kez bir “yeşil bağlama sistemi”yle düzenlenecek. Kıyıya ip bağlama ve deniz dibine çapa atma uygulaması sonlandırılacak.
Akdeniz Koruma Derneği: “Pilot Uygulama, Türkiye’ye Örnek Olmalı”
Akdeniz Koruma Derneği (AKD), 2019’dan bu yana Göcek’te yürüttüğü izleme çalışmaları sayesinde deniz çayırlarında yaşanan tahribatı belgeliyordu. AKD Yönetim Kurulu Başkanı Zafer Kızılkaya, uygulamanın Gökova ve Datça-Bozburun gibi diğer özel çevre koruma bölgelerine de yayılması gerektiğini vurguladı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan: “Denizlere Erişim Kolaylaşacak, Hukuksuz Yapılar Yıkılacak”
4 Haziran 2024’teki Cumhurbaşkanlığı Kabine toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Deniz Projesi kapsamında halkın denize erişiminin artırılacağını, deniz kıyılarındaki kaçak yapıların da kaldırılacağını açıkladı. Göcek’teki mapa-şamandıra uygulamasının çevre koruma açısından yeni bir eşik olduğunu belirtti.
Deniz Çayırları: Balıklar İçin Üreme Alanı, İnsanlar İçin Karbon Deposu
Muğla Tarım ve Orman İl Müdürü Seyfettin Baydar, deniz çayırlarının sökülmesinin balık popülasyonunu olumsuz etkilediğini belirtti. Yeni sistemle bu zarar engellenmiş olacak. Baydar, “Bir hektar deniz çayırı, yılda 2.000 ton karbon depolayabiliyor, bir metrekare ise 14 litre oksijen üretiyor. Bu, hem ekosistem hem atmosfer için kritik bir işlev” dedi.
Dünya Uygulamalarından İlham: İngiltere, Avustralya ve ABD
Göcek’teki sistem, yalnızca Türkiye için değil, uluslararası çevre koruma politikalarıyla da paralellik gösteriyor:
-
İngiltere: Plymouth Sound’daki mooring sistemi, deniz çayırlarında %212 büyüme sağladı.
-
Avustralya: Rottnest Adası’nda çapa kullanımı, karbon kaybını 3 kata kadar artırdığı için yasaklandı.
-
ABD: Florida Keys’te mercan resiflerini korumak için mooring şamandıraları kullanılıyor.
-
Türkiye: Ayvalık Tabiat Parkı’nda UNDP destekli 50 bağlama şamandırası 2024’te hizmete girdi.
Turizme ve Balıkçılığa Uzanan Faydalar
Yeni sistemin uzun vadeli etkileri sadece çevresel değil. Göcek’in turizm değeri korunurken, yerel balıkçılık da sürdürülebilir hale gelecek. Temiz su, canlı ekosistem ve karbon emilimi sayesinde bölge, denizcilik turizmi için cazibesini artıracak.
