Tüm Yat İşletmecileri, Yatırımcıları, Broker ve Acenteleri Derneği Başkanı Serhan Cengiz, İran savaşının yat turizmine etkisini YatMarina.com.tr’ye anlattı. Cengiz, Ukrayna savaşıyla başlayan dalganın ardından İran’ın yarattığı belirsizliğin Türk charter piyasasını doğrudan vurduğunu belirtti.
Rezervasyonlar Şubat’tan Bu Yana Durdu
Cengiz, Şubat başında Amerika’nın gemilerini bölgeye kaydırmaya başladığı günden itibaren rezervasyonlarda belirgin bir durgunluk yaşandığını aktardı. “İptaller de geldi” diyen Cengiz, iki gün önceki gelişmelerin ardından kısa süreli bir canlanma işareti belirdiğini, ancak İran’ın Kırmızı Boğaz’ı kapatma açıklamasıyla birlikte piyasanın yeniden belirsizliğe sürüklendiğini söyledi.
Cengiz, Türkiye’nin coğrafi konumunun bu süreçte algısal bir dezavantaj yarattığını vurguladı. “İnsanlar Orta Doğu’yu bir bölge olarak görüyor. Türkiye bu bölgeye en yakın ülke, İran’la sınırımız var. Bunun negatif etkisi oluyor ve bunu birebir yaşıyoruz” dedi.
Ukrayna Savaşı Marina Fiyatlarını Patlattı
Cengiz, İran etkisini değerlendirirken Ukrayna savaşının Türk yat piyasasına yansımalarını YatMarina.com.tr’ye karşılaştırmalı olarak aktardı. 2022’de yaptırımlardan kaçan Rus oligarkların yatlarıyla Türk marinalarına yöneldiğini belirten Cengiz, bu süreçte zaten pandemi sonrası talep artışıyla gerilmiş olan marina kapasitesinin iyice sıkıştığını anlattı. Marina fiyatları sert bir yükseliş yaşarken kaptan ve gemi personeli ücretleri de arttı. Türkiye’de 38 marina bulunduğunu, ancak Muğla-Antalya-Yalıkavak hattındaki güney kıyısı marinalarının sayısının bunun çok altında kaldığını kaydetti.
Dubai’nin Kapanması Türkiye’yi Öne Çıkarabilir
Cengiz, İran senaryosunun Ukrayna’dakinden farklı dinamikler barındırdığına dikkat çekti. Dubai’deki yüksek gelir grubunun güvenli liman arayışına girdiğini ve Türkiye’nin bu kesim için en yakın seçenek olarak öne çıktığını belirtti. Ruslar için de benzer bir yönelimin yeniden başlayabileceğini aktaran Cengiz, ancak Güney Kıbrıs’ın da bu alanda rekabetçi bir alternatif olmayı sürdürdüğünü ekledi. “Güney Kıbrıs’ın kıyı coğrafyası Türkiye ile kıyaslanamaz” dedi.
Akdeniz’de Türkiye’nin Payı Yüzde 5-10
Serhan Cengiz, Türkiye’nin Akdeniz süperyat pazarındaki ağırlığını YatMarina.com.tr’ye rakamlarla aktardı. Akdeniz çanağında Yunanistan’ın yüzde 35’lik paya sahip olduğunu, Hırvatistan ve Fransa’nın 15-20’şer puanla bunu izlediğini belirten Cengiz, Türkiye’nin payının yüzde 5-10 aralığında kaldığını söyledi. Yaptırıma tabi olmayan Arap yatlarının ağırlıklı olarak Yunanistan, İtalya ve Hırvatistan’ı tercih ettiğini aktardı.
KDV Uçurumu: Yüzde 20’ye Karşı Yüzde 7.8
Yatçılıktaki teşvik eksikliğini en somut biçimde KDV rakamlarıyla ortaya koyan Cengiz, Türkiye’deki yüzde 20’lik oranın ana rakipler karşısında ciddi bir dezavantaj yarattığını söyledi. Yunanistan ve Hırvatistan’ın yatçılığı teşvik amacıyla KDV indirimini yıllardır sistematik biçimde uyguladığını vurgulayan Cengiz, Yunanistan’da charter turizminde KDV’nin yüzde 12 olduğunu, yabancı sulara çıkıp dönen teknelerde bu oranın yüzde 7.8’e indiğini aktardı. Hırvatistan’da genel KDV yüzde 25 iken yatçılıkta yüzde 13’e düştüğünü belirten Cengiz, “Türkiye’de yatçılığı teşvik eden hiçbir şey kalmadı” dedi.
Tuzla’da Proje Sayısı 100’den 5-10’a Düştü
Türk tersanelerindeki tabloyu YatMarina.com.tr’ye aktaran Cengiz, döviz kuru baskısı ve artan maliyetler nedeniyle Türkiye’nin rekabetçiliğini büyük ölçüde yitirdiğini belirtti. İtalya ile işçilik maliyetlerinin neredeyse eşitlendiğini söyleyen Cengiz, Tuzla’daki gemi inşa sektöründe üç yıl önce 100’ü aşan proje sayısının bugün 5 ile 10 adet arasına gerildiğini aktardı.
Göcek’teki Şamandıra Uygulaması: Doğru Sorun, Yanlış Çözüm
Cengiz, Göcek körfezinin taşıma kapasitesinin üzerinde tekne ağırladığını ve bunun sürdürülebilir olmadığını kabul ettiğini belirterek çevre kaygısını paylaştığını vurguladı. Deniz çayırlarının korunması gerektiğini ve aşırı demirlemenin bu açıdan ciddi bir sorun oluşturduğunu söyledi. Ancak Deria şamandıra projesinin bu soruna doğru yanıt vermediğini belirten Cengiz, uygulamanın sistematik ve mekanik olarak sağlıklı olmadığını, bütünsel bir yaklaşımdan yoksun olduğunu ve çevre dostu olmaktan uzak kaldığını aktardı. Deniz çayırlarının 25-30 metre derinlikte yaşadığını, büyük teknelerin ise 40-60 metreye demir attığını hatırlatan Cengiz, konuyu ilgili bakanlıklara ilettiklerini ancak henüz bir düzenleme yapılmadığını söyledi.
2026 Sezonu Beklentilerin Altında
Cengiz, tüm bu etkenlerin bir arada değerlendirildiğinde 2026 charter sezonunun sektör beklentilerinin altında kalacağını YatMarina.com.tr’ye aktardı.
ÖZEL HABER – YatMarina.com.tr
