Ekonomist ve Sigorta Uzmanı Ümit Güven Akçakaya, teknelerde kullanılan lityum akülerin yangın riski nedeniyle özel hükümler ve ek teminatlarla sigortalanması gerektiğine dikkat çekti.
İşte Ekonomist ve Sigorta Uzmanı Ümit Güven Akçakaya ile yaptığımız röportajımız:
En Çok Talep Edilen Teminat Türleri
YM: Yat ve tekne sigortalarında en çok talep edilen teminat türleri nelerdir?
Akçakaya: Yat ve tekne sigortalarında en çok talep edilen teminatlar ana teminatlar arasında yer alan batma, çarpışma, karaya oturma, fırtına sonucu oluşacak hasarlar, yangın, yıldırım teminatları yer alır.
“All-risk” ve “Named perils” Poliçe Farkı
YM: “Tam kapsamlı (All-Risk)” ve “Dar kapsamlı (Named Perils)” poliçeler arasındaki fark nedir?
Akçakaya: “All-risk” poliçeler, geniş teminatlı poliçelerken, “Named perils” ise sadece poliçede adı yazılı olan temel ve seçilen riskleri kapsar (örneğin sadece yangın, hırsızlık ve fırtına gibi).
Seyir Halindeki Riskler ile Limandakiler Aynı Değil
YM: Yat sigortasında limanda ve seyirdeyken riskler nasıl ayrılır?
Akçakaya: Poliçelerde genellikle yatın “limanda bağlı” olduğu durumlarla “seyirde” olduğu durumlar ayrı ayrı değerlendirilir. Limanda riskler; yangın, hırsızlık, başka teknelerle çarpışma gibi tehditlerden oluşurken, seyirde ise hava koşulları, seyir hataları, sığlık veya çarpma gibi riskler devreye girer.
Lityum İyon Bataryalara Özel Ek Teminatlar
YM: Lityum piller gibi yüksek yangın riski taşıyan donanımlar için özel hükümler var mı?
Akçakaya: Teknelerde kullanılan lityum iyon bataryalar, yüksek yangın riski taşıdıkları için poliçelere özel hükümlerle yansımaktadır. Sigorta şirketleri, bu tür bataryaların kullanım, saklama ve bakım koşullarını belirleyerek ek teminatlar veya istisnalar uygulamaktadır.
Uluslararası Sularda Kapsam
YM: Türkiye’deki sigorta poliçeleri uluslararası sularda geçerli midir?
Akçakaya: Türkiye’de düzenlenen standart yat sigortaları genellikle Türk karasularıyla sınırlıdır. Ancak uluslararası sulara çıkacak yatlar için ek kloz ile kapsam genişletilebilmektedir.
Primler Nasıl Hesaplanır?
YM: Yat sigortasında prim hesaplanırken en belirleyici kriterler nelerdir?
Akçakaya: Prim hesaplamasında; Yat yapım yılı, tarzı, süratı, markası, motorlarının gücü, yapım yılı, geçmiş deneyim ve hasarı.
YM: “Yatın yaşı ilerledikçe sigorta maliyetleri yükselir” genellemesi doğru mu?
Akçakaya: Kısmen. Çünkü yat yaşlandıkça hem mekanik arızalardan kaynaklı meydana gelebilecek hasarlar hem de gövde yorgunluğu gibi riskler arttığından primler yükselir.
Yanlış Beyanların Riski
YM: Bazı yat sahipleri fiyat düşürmek için hangi yanlış beyanlara başvurur? Bu hangi riskleri doğurur?
Akçakaya: Bazı yat sahipleri primi düşürmek için seyir bölgesini dar gösterme, kaptan bilgilerini eksik verme gibi hatalı beyanlarda bulunabilir. Bu durum poliçenin geçersiz sayılmasına ya da hasar durumunda ödemenin yapılmamasına neden olabilir. Yanlış beyan ciddi mali ve hukuki sorunlara yol açabilmektedir.
Yangın veya Kaza Sonrası Süreç
YM: Yangın veya kaza sonrası hasar tespit süreçleri nasıl işler?
Akçakaya: Hasar ihbarı sonrası sigorta şirketi bağımsız bir eksper atar. Eksper olay yerinde inceleme yapar, fotoğraflar çeker, tanık ifadelerini alabilir ve teknik rapor hazırlar. Bu rapor sigorta şirketine sunulur.
%75 Hasar Varsa Hurdaya Ayrılır
YM: Lüks yatlarda “tamirat yerine hurdaya ayırma (constructive total loss)” kararı nasıl alınır?
Akçakaya: Eğer tamir masrafı yatın toplam sigorta bedelinin genellikle %75 ila %80’ine ulaşırsa, yat “hurdaya ayırma” kapsamına girer. Bu durumda sigorta şirketi, yatın sigorta bedelini öder ve teknenin mülkiyeti sigortacıya geçer.
Turistik Bölgelerde Primler Yüksek
YM: Yatın bulunduğu bölge hasar sürecini etkiler mi?
Akçakaya: Evet. Örneğin Bodrum, Göcek veya Çeşme gibi turistik ve yoğun trafikli bölgelerde kaza riski daha yüksektir. Bu durum hem poliçe primlerini hem de hasar inceleme süresini etkileyebilir.
İklim Değişikliği Primleri Etkiler
YM: İklim değişikliği poliçelere nasıl yansımaya başladı?
Akçakaya: İklim değişikliğiyle birlikte ani fırtına, dolu, hortum gibi ekstrem hava olayları yat sigortalarında daha çok gündeme gelmeye başladı. Artık poliçelerde bu tür olaylara özel muafiyet oranları, yüksek teminat bedelleri veya özel klozlar yer almakta. Sigorta şirketleri ayrıca hava risklerini hesaba katarak primleri güncellemektedir.
