Posidonia oceanica, alg değil; kök, gövde ve yaprak yapısına sahip çiçekli bir deniz bitkisi. Sadece Akdeniz havzasında bulunuyor. Ortalama 5 ile 40 metre derinlikte yaşayan bu bitki yılda yaklaşık 1–2 santimetre büyüyor. Bu nedenle oluşan çayırların bazıları yüzlerce yıllık ekosistemler olarak kabul ediliyor.

Akdeniz Ekosisteminin Temel Taşı

Posidonia çayırları, deniz ekosisteminde birçok işlev üstleniyor. Bu çayırlar su içinde yüksek miktarda oksijen üretirken aynı zamanda karbonu dipte depolayarak iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir rol oynuyor. Bilimsel literatürde bu nedenle “mavi karbon ekosistemi” olarak tanımlanıyor.

Deniz çayırlarının diğer ekolojik katkıları şöyle sıralanıyor:

Deniz suyundaki askıdaki partikülleri tutarak suyu berraklaştırmak
Kıyıya ulaşan dalga enerjisini azaltarak erozyonu sınırlamak
Balıklar ve omurgasızlar için üreme ve yavru büyütme alanı oluşturmak
Deniz tabanını stabilize ederek habitat çeşitliliğini artırmak

Birçok balık türünün yavru döneminde Posidonia çayırlarını barınma alanı olarak kullandığı biliniyor. Denizatı, ahtapot, sünger ve deniz kestaneleri gibi türler de bu habitatlarda yoğun olarak görülüyor.

Çapa Hasarı Neden Sorun Oluşturuyor?

Posidonia çayırlarının en önemli tehditlerinden biri tekne çapaları. Sorun yalnızca çapanın düştüğü nokta değil; zincirin deniz tabanında sürüklenmesi. Zincir, çayırların kök ağını parçalayabiliyor.

Bir teknenin demirleme sırasında bıraktığı zincir uzunluğu çoğu zaman 25–40 metreyi buluyor. Zincirin dipte oluşturduğu sürtünme alanı yaklaşık 2.000–3.000 metrekarelik bir alanı etkileyebiliyor. Aynı koyda onlarca teknenin demirlediği durumlarda bu etki çok daha geniş bir alana yayılabiliyor.

Posidonia’nın yılda yalnızca birkaç santimetre büyüdüğü düşünüldüğünde, oluşan hasarın geri dönüşü onlarca yıl sürebiliyor.

Göcek’te Mapa Şamandıra Uygulaması

Göcek koylarında uygulanmaya başlanan mapa şamandıra sistemi, teknelerin doğrudan çapa atmasını önlemeyi amaçlıyor. Bu sistemde tekneler deniz tabanına yerleştirilen sabit bağlantı noktalarına bağlanıyor. Böylece zincirin dipte sürüklenmesi engelleniyor ve çayır alanlarının korunması hedefleniyor.

Benzer sistemler Akdeniz’de farklı ülkelerde de uygulanıyor ve “eco-mooring” olarak adlandırılıyor.

GÖCEK’TE POSIDONIA HARİTASI: VERİLER NE SÖYLÜYOR?

Göcek, Türkiye’nin en yoğun yat trafiğine sahip koy sistemlerinden biri. Kapalı körfez yapısı nedeniyle akıntı zayıf, su yenilenmesi sınırlı ve dip ekosistemleri oldukça hassas.

Akademik çalışmalar ve dalış gözlemleri, Göcek çevresinde geniş Posidonia alanları bulunduğunu ortaya koyuyor. Özellikle aşağıdaki koylarda yoğun çayır alanları tespit edilmiş durumda:

Bedri Rahmi Koyu
Sarsala
Tersane Adası çevresi
Domuz Adası hattı
Göbün Koyu
Boynuzbükü

Bu bölgelerde Posidonia çayırları çoğunlukla 8–20 metre derinlik bandında yoğunlaşıyor. Aynı koylar yaz sezonunda yoğun yat demirlemesine sahne oluyor.

Yaz aylarında bazı koylarda aynı anda onlarca teknenin demirlediği görülüyor. Zincir yarıçapı ve sürüklenme alanı dikkate alındığında, yoğun demirleme yapılan bölgelerde deniz tabanında ciddi bir baskı oluşabileceği değerlendiriliyor.

Bu nedenle Göcek’te Posidonia yayılımı, yat yoğunluğu ve bağlama noktalarının birlikte incelendiği haritalı analiz çalışmalarının yapılması gerektiği ifade ediliyor.

ÖZEL HABER – YatMarina.com.tr