GATS Nedir, Kimleri Kapsar?
Gemi Atık Takip Sistemi (GATS), gemilerden kaynaklanan atıkların kayıt altına alınması ve denetlenmesi amacıyla kullanılan dijital bir sistem olarak uygulanıyor. Mevcut düzenlemede bu sistem, belirli tonajın üzerindeki gemilerle sınırlı tutulmuş durumda.
Genelgede yer alan tanıma göre, 150 GRT ve üzerindeki petrol tankerleri ile 400 GRT ve üzerindeki diğer gemiler bu sistem kapsamında yer alıyor ve atık süreçleri GATS üzerinden yürütülüyor Bu sınırların altında kalan deniz araçları ise uzun süre sistem dışında kaldı ve düzenli bir dijital takibe tabi olmadı.
MKTS Neyi Değiştiriyor?
Yeni genelge ile birlikte GATS kapsamı dışında kalan deniz araçları için ayrı bir takip mekanizması oluşturuldu. Mavi Kart Takip Sistemi’nin amacı, bu araçlardan kaynaklanan atıkların izlenmesi, atık alım süreçlerinin kayıt altına alınması ve deniz kirliliğinin önlenmesi olarak tanımlanıyor
Bu sistem, Bakanlık, Türkiye Çevre Ajansı ve yetkili denetim birimlerinin erişimine açık olacak şekilde web ve mobil altyapı üzerinden çalışacak. Böylece daha önce kayıt dışı kalan çok sayıda deniz aracı ilk kez sistematik olarak izlenebilir hale geliyor.
MKTS Kimleri Kapsıyor?
Genelgede kapsam, doğrudan tonajdan ziyade teknik bir kritere bağlanıyor. Buna göre GATS kapsamında olmayan ve atık üretme potansiyeline sahip donanımı bulunan deniz araçları sistem kapsamına giriyor.
Bu tanım, uygulamada oldukça geniş bir alanı kapsıyor. Özel yatlar, motor yatlar, yelkenliler, günübirlik gezi tekneleri ve küçük ticari tekneler bu çerçevede değerlendiriliyor. Aynı şekilde GATS dışında kalan balıkçı tekneleri de sistem içinde yer alıyor.
Genelgede ayrıca önemli bir sınır çiziliyor. Atık motor yağı dışında atık üretecek herhangi bir donanıma sahip olmayan deniz araçlarının kapsam dışında bırakıldığı açıkça belirtiliyor Ancak pratikte gri su ve siyah su sistemi bulunan teknelerin büyük bölümü bu istisnanın dışında kalıyor.
Kimler Kapsam Dışında?
Düzenleme, bazı gemileri açık şekilde MKTS dışında bırakıyor ve mevcut sistemin devamını öngörüyor. Buna göre 150 GRT ve üzerindeki petrol tankerleri ile 400 GRT ve üzerindeki diğer gemiler Mavi Kart Takip Sistemi kapsamında yer almıyor
Bu gemiler için atık takibi GATS üzerinden yürütülmeye devam ediyor. Ayrıca yalnızca bu gemilere hizmet veren kıyı tesisleri de aynı şekilde MKTS dışında tutuluyor.
Uygulamada Kapsam Nasıl İşliyor?
Sistemin en çok karıştırılan yönü, tonaj ve kullanım türüne göre hangi teknenin hangi sisteme dahil olduğu konusu. Ancak genelgedeki yapı sade bir mantığa dayanıyor. Büyük tonajlı gemiler mevcut sistemde kalırken, daha küçük ve yaygın kullanılan deniz araçları yeni sistemin kapsamına alınıyor.
Bu çerçevede 12 metre uzunluğundaki bir özel yat, teknik olarak GATS kapsamında olmadığı ve atık üretme donanımına sahip olduğu için MKTS’ye dahil ediliyor. Benzer şekilde yelkenli tekneler ve günübirlik tur tekneleri de aynı kapsamda değerlendiriliyor. Buna karşılık 400 GRT ve üzerindeki ticari bir gemi doğrudan GATS kapsamında kalıyor ve MKTS’ye dahil edilmiyor.
Kapsam Tablosu
| Tekne / Gemi Türü | Sistem |
|---|---|
| Özel yat | MKTS |
| Yelkenli | MKTS |
| Günübirlik tekne | MKTS |
| Küçük balıkçı teknesi | MKTS |
| 400 GRT üzeri gemi | GATS |
| 150 GRT üzeri tanker | GATS |
Hukuki Dayanak
Genelge, ulusal ve uluslararası mevzuata dayanarak hazırlanmış durumda. Metinde açık şekilde MARPOL 73/78 Sözleşmesi, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği referans alınıyor
Bu yapı, düzenlemenin yalnızca idari bir uygulama olmadığını, doğrudan çevre hukuku ve denizcilik mevzuatı içinde konumlandığını gösteriyor.
Genelgenin Ayrımları Net
Genelgedeki sistematik açık bir ayrım üzerine kurulu. Büyük tonajlı gemiler mevcut takip sistemi içinde kalırken, bu sınırların altında kalan ve atık üretme potansiyeline sahip deniz araçları yeni sistem kapsamına alınıyor.
Bu durum, özellikle yat sahipleri ve küçük tekne işletmecileri açısından yeni bir yükümlülük alanı oluşturuyor ve denizlerde atık yönetiminin daha geniş bir alanda izlenmesini sağlıyor.
ÖZEL HABER – YatMarina.com.tr
Zincirdeki Diğer Haberler
