Kanunun 24 Temmuz 2026’da kabul edilen metni, 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye “İdari para cezaları” başlıklı 28/A ve “Döner sermaye işletmesi hesabına yatırılacak ücretler” başlıklı 28/B maddelerini ekliyor. 28/A maddesinin ikinci fıkrası deniz ve içsular ulaştırmasını, üçüncü fıkrası ise tersaneler ve kıyı yapıları alanını düzenliyor. Kanunun 31 inci maddesi uyarınca bu iki madde, ayrı bir yürürlük tarihi belirlenmediği için 31 Temmuz 2026 itibarıyla uygulanmaya başladı.
Yat Limanları Kıyı Tesisi Olarak Ceza Kapsamına Alındı
28/A maddesinin üçüncü fıkrasının (h) bendi, 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamındaki deniz kıyıları, sahil şeridi ile doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan alanlar üzerinde bulunan kıyı tesislerini sayarken “yat limanı” ifadesini açıkça kullanıyor. Bent kapsamına liman, iskele, yanaşma yeri, balıkçı barınağı, barınma yeri, boru hattı ve şamandıra/platform sistemleri de giriyor.
Bende göre Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı; gemilerin ve gemi niteliği taşımayan deniz araçlarının ticari amaçlı yanaşıp ayrılması, kıyı tesislerinde barınması, tahmil tahliye yapılması, yolcuların gemilere binmesi ya da gemiden indirilmesine ilişkin esasları belirliyor. Aynı yetki, kıyı tesisi işletmecilerinin hizmet esasları ile deniz çevresinin petrol ve diğer zararlı maddelerle kirlenmesinde acil müdahale yükümlülüklerini de kapsıyor. Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırı hareket edilmesi, izinsiz faaliyet gösterilmesi veya izin kapsamı dışında faaliyet yürütülmesi hâlinde 30.000 Türk lirasından 150.000 Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanıyor.
Yeşil Liman Sertifikası Olmayan Tesise Yanaşan Her Gemi İçin Saat Başı 5 Bin Lira
İkinci fıkranın (m) bendi, kıyı tesisleri için ayrı bir ceza yöntemi getiriyor. Yeşil Liman Sertifikası almak zorunda olmasına rağmen başvuru yapmayan yahut başvurusu reddedilen ve istisna belgesi bulunmayan kıyı tesislerine, zorunluluğun başladığı tarihten itibaren yanaşan her bir geminin tesiste bulunduğu saat başına 5.000 Türk lirası idari para cezası uygulanıyor. Bir saatten kısa süreler bir saate tamamlanıyor.
Bende bir üst sınır da yer alıyor: Bir kıyı tesisine bir takvim yılı içinde uygulanacak idari para cezası tutarı 10.000.000 Türk lirasını aşamıyor.
Çekek Yeri ve Tekne İmal Yerlerinde Cezalar Yeniden Belirlendi
Üçüncü fıkranın (a) bendi; tersane, tekne imal ve çekek yerleri ile bu tesislerde gerçekleştirilecek faaliyetlere ilişkin işletme izni esasları, tesislerin teknik ve personel yeterlilikleri, yükümlülükleri ve bildirim zorunluluklarında Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırılık hâlinde 60.000 Türk lirasından 600.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor. Aynı ceza, izinsiz veya izin kapsamı dışında faaliyet için de uygulanıyor.
(b) bendi ise tersane, tekne imal ve çekek yerlerinde izin belgesi olmaksızın faaliyet gösteren tesis işleticisine 165.000 Türk lirasından 950.000 Türk lirasına kadar idari para cezası getiriyor.
Tarama Faaliyetlerinde Ceza 8,25 Milyon Liraya Kadar Çıkıyor
Marinaların periyodik olarak yürüttüğü deniz dibi tarama işleri, üçüncü fıkranın (ç) bendiyle kanun metnindeki en yüksek ceza aralıklarından birine bağlandı. Deniz ve içsularda gerçekleştirilecek tarama faaliyetlerinde yetkilendirilme, belgelendirilme, personel yeterlikleri, tarama izinleri, bildirim zorunlulukları ve taramanın emniyetli yürütülmesi gibi hususlarda Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırı hareket edilmesi ya da izinsiz veya izin kapsamı dışında faaliyet gerçekleştirilmesi hâlinde 850.000 Türk lirasından 8.250.000 Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanıyor.
Bakım-Onarım ve Karina Boyasında Metre Başına Ceza
Üçüncü fıkranın (d) bendi, gemi ve su araçlarının inşa, tadilat, bakım ve onarımlarında Bakanlıkça belirlenen nitelik, yeterlik, denetim ve belgelendirmelere uyulmaması ile standartlara uygun üretim, denetim ve dokümantasyonun sağlanamaması hâlinde kusura göre tesis sahibi veya temsilcisi, gemi ve su aracı sahibi veya temsilcisi ile kontrol mühendisine 20.000 Türk lirasından 200.000 Türk lirasına kadar ve/veya tam boy esas alınarak metre başına 500 Türk lirasından 5.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor. Aynı ihlallerde klas kuruluşuna ve yetkilendirilmiş klas kuruluşuna (e) bendi uyarınca 50.000 Türk lirasından 250.000 Türk lirasına kadar ceza uygulanıyor.
İnşa veya tadilat iznine tabi olup izin belgesi bulunmayan gemi ve su araçları ile izne sahip olmakla birlikte tesis dışında işlem yapıldığı tespit edilen gemilerde ise (f) bendi uyarınca tesis sahibi veya temsilcisi, gemi ve su aracı sahibi veya temsilcisi, klas kuruluşu ve kontrol mühendisine tam boy üzerinden metre başına 5.000 Türk lirasından 50.000 Türk lirasına kadar ceza kesiliyor.
(ı) bendi, karinalarda kullanılan organik kirlenmeyi önleyici sistemler ile deniz suyu balast tankları, çift cidar alanları ve kargo tanklarının koruyucu kaplamalarına ilişkin temel gereklere uyulmaması hâlinde kusura göre tesis sahibine, yetkilendirilmiş kuruluşa ve gemi boya denetmenine 120.000 Türk lirasından 590.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor. Gemi sahibine ise tam boy esas alınarak metre başına 2.500 Türk lirasına kadar ceza uygulanıyor.
Tesise yanaşma, tehlikeli mahallere emniyetli giriş ile bu mahallerde soğuk veya sıcak çalışma için ölçüm yapan ve yaptıranlara, belgelendirmeye esas görev ve sorumluluklarını yerine getirmemeleri hâlinde (g) bendi uyarınca 6.500 Türk lirasından 65.000 Türk lirasına kadar; gaz ölçüm uzmanlarına (ğ) bendi uyarınca 65.000 Türk lirasından 130.000 Türk lirasına kadar ceza veriliyor.
Bağlama Kütüğü İhlallerine Aylık Ek Ceza Eklendi
İkinci fıkranın (o) bendi, bağlama kütüğü kayıt zorunluluklarına uymayan, geçerli bağlama kütüğü ruhsatnamesi bulunmayan, kayıtlarda yapılması gereken değişiklikleri bildirmeyen, adı ve bağlama limanını mevzuata uygun şekilde markalamayan, ruhsatnamenin aslını veya elektronik nüshasını ibraz edemeyen ve Türk bayrağı çekme yükümlülüğüne uymayan gemi, deniz ve içsu araçlarının malik veya işletenlerine 5.000 Türk lirasından 50.000 Türk lirasına kadar idari para cezası öngörüyor.
Ceza geçerli bağlama kütüğü ruhsatnamesi bulunmaması nedeniyle uygulanıyorsa, ruhsatnamenin düzenlenmesi veya yenilenmesi gereken tarihten itibaren gecikilen her ay için 1.000 Türk lirasından 10.000 Türk lirasına kadar ek ceza ilave ediliyor. Geç kalınan süre içinde bir aydan az olan günler bir aya tamamlanıyor.
Özel Teknelerde Metre Başına 2.500 Liraya Kadar Ceza
İkinci fıkranın (k) bendi, ticari amaç olmaksızın münhasıran gezi, eğlence, spor ve amatör balıkçılık gibi faaliyetlerde kullanılan ve ulusal standarda göre gövde boyu (LH) 2,5 metre ile 24 metre arasında olan özel tekneleri kapsıyor. Bende ayrıca yat tipinde inşa edilmiş, kamarası, tuvaleti, lavabosu ve mutfağı olan, gövde boyu 24 metreden büyük gemiler de yer alıyor.
Bu teknelerin asgari teknik şartları ile bunları kullanacak kişilerin yeterliklerine ilişkin Bakanlıkça belirlenen esaslara uymayanlara, tekne tam boyu üzerinden hesaplanarak her bir metre için 1.000 Türk lirasından 2.500 Türk lirasına kadar idari para cezası uygulanıyor.
Seyir İzin Belgesinde Boy Kademelerine Göre Ceza
İkinci fıkranın (ı) bendi, kruvaziyer gemiler dışında kalan Türk veya yabancı bayraklı ve 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanununda tanımlanan deniz turizmi araçlarını kapsıyor. Seyir izin belgesi alma zorunluluğu bulunmasına rağmen belge almaksızın yurda usulsüz giriş veya çıkış yapılması, 2634 sayılı Kanunun 28 inci maddesine aykırı olarak giriş ve çıkış işlemlerinin deniz hudut kapılarında yaptırılmaması ve usulüne uygun giriş çıkış yapılmış olsa dahi seyir izin belgesindeki bilgiler değiştiği hâlde değişikliğin bildirilmemesi hâllerinde ceza uygulanıyor.
Ceza tutarları boy kademelerine göre belirlendi: Tam boyu 10 metreden küçük gemiler için metresi başına 100 Türk lirası, 10 metre ile 25 metre arası gemiler için metresi başına 500 Türk lirası, 25 metre ve daha büyük gemiler için metresi başına 1.000 Türk lirası.
Acentelik, Hat İzni ve ISPS Kod Cezaları
İkinci fıkranın (j) bendi, gemi acenteliği hizmet şartları, yetkilendirilme, belgelendirilme, mesleki eğitim ve yeterlilikler, zorunlu bildirimler, yetki belgelerinin kullanılma usulleri ve ücret tarifelerine uygun işlem yapılması gibi hususlarda Bakanlıkça belirlenen esaslara uymayanlara 10.000 Türk lirasından 100.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor. 5174 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi uyarınca Ticaret Bakanlığınca yayımlanan acentelik hizmet tarifelerine uymayanlara ise 100.000 Türk lirasından 1.000.000 Türk lirasına kadar ceza uygulanıyor.
En az iki kıyı tesisi arasındaki hatlarda düzenli sefer yapan işletmecilere yönelik (i) bendi kapsamında hat izni şartları, zorunlu bildirimler, yolcu ve araç verilerinin bildirimi ile gemilerin tabi olduğu asgari teknik gerekliliklere uymayanlara 10.000 Türk lirasından 100.000 Türk lirasına kadar; groston başına hesaplanması gereken durumlarda groston başına 60 Türk lirasından 200 Türk lirasına kadar ceza veriliyor.
(l) bendi, Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesinin (SOLAS) Bölüm XI/2 Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu kapsamındaki gemiler ile kıyı tesislerinden bu Kodun uygulama hükümlerini ihlal ettiği tespit edilenlere 100.000 Türk lirasından 500.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor.
Sac kalınlık ölçümü ve kamera ile su altı sörveyi hizmetlerinde Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uymayanlara (g) bendi uyarınca 100.000 Türk lirasından 600.000 Türk lirasına kadar ceza uygulanıyor.
Denetime Bilgi Vermeyene 500 Bin Liraya Kadar Ceza
28/A maddesinin dördüncü fıkrası, madde kapsamında yapılacak denetimlerle ilgili görevli ve yetkililere istenen bilgi veya belgeleri ibraz etmeyenler ile taşıt, araç veya işletmede kontrol edilmesi gereken alanların denetlenmesine izin vermeyen veya mâni olanlara 50.000 Türk lirasından 500.000 Türk lirasına kadar idari para cezası öngörüyor.
Altıncı fıkraya göre bu cezaları uygulamaya Ulaştırma ve Altyapı Bakanının yetkilendireceği Bakanlık personeli yetkili. Yedinci fıkra, idari para cezası karar tutanakları ile diğer tutanaklarda personel tanıtım numarasının açık kimlik yerine kullanılabilmesine imkân tanıyor.
Sekizinci fıkra Bakanlığa, yetki ve sorumluluk alanıyla ilgili faaliyet ve hizmetlere dair gerçek ve tüzel kişilerden bilgi, belge, fatura (elektronik ortamda düzenlenenler dâhil) ve diğer mali belgeleri talep etme yetkisi veriyor. Dokuzuncu fıkra ise Bakanlığın denetim amacıyla gerekli fiziki ve teknik altyapıyı kurmasını veya kurdurmasını düzenliyor.
Belge, Sörvey ve Tarama Hizmeti Ücretleri Döner Sermayeye Yatırılacak
Kanunun 30 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/B maddesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca verilecek her türlü yetki belgesi, işletme ruhsatı, çalışma ruhsatı, lisans, imtiyaz hakkı belgesi, tahsis belgesi, tescil belgesi, izin belgesi, emniyet belgesi, denize elverişlilik sertifikası ve mesleki yeterlik belgesi ücretlerinin Bakanlık döner sermaye işletmesi muhasebe birimi hesaplarına yatırılmasını öngörüyor.
Maddenin ikinci fıkrası aynı düzeni; her türlü teknik test, kontrol ve rapor hizmetleri, denizdibi tarama hizmetleri, her türlü gemi sörvey ve denetim hizmetleri, deniz emniyetine yönelik acil müdahale hizmetleri, müşavirlik hizmetleri ile mesleki ve teknik eğitim, kurs ve seminer hizmetleri için de getiriyor.
Sit Alanındaki Marina Projelerine Ücret Tarifesi
Kanunun 4 üncü maddesi, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununa ek 9 uncu madde ile bir (1) sayılı ücret tarifesi ekliyor. Kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan plan, proje ve yapım işleri kapsamında talep edilenler hariç olmak üzere, Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkili olduğu her türlü belge talebi ile itiraz ve yeniden değerlendirme başvurularından ve Bakanlıkça özel bir çalışma, araştırma ve inceleme gerektiren taleplerden tarifede belirlenen hizmet bedelleri alınıyor.
Tarifedeki kalemler arasında marina, iskele ve şamandıra sistemi projelerini ilgilendiren başlıklar bulunuyor. Su altında yapılacak inceleme talepleri için gerçek kişilerden 20.000, tüzel kişilerden 40.000 Türk lirası alınıyor; su altı incelemesine ilişkin hizmet alımı, ekipman, nakil, ulaşım, deniz aracı ve konaklama masrafları bu tutarın dışında tutuluyor. Sit alanı olarak tescil edilen alanlarda tescil kaydının kaldırılması, sit derecesinde veya sit sınırlarında değişiklik taleplerinin değerlendirilmesi başvuru başına 12.500 ve 25.000 Türk lirası; Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kuruluna yapılan itiraz başvuruları aynı tutarlar üzerinden ücretlendiriliyor.
Onaylı koruma amaçlı imar planlarında değişiklik talepleri, 0-5 hektar arkeolojik sit ve tarihi sit için 5.000, kentsel sit ve kentsel arkeolojik sit için 10.000 Türk lirası; 5 hektar üzeri için hektar başına 3.000 Türk lirası ekleniyor. Satış, kiralama, devir ve tahsis talepleri inceleme alanı parsel başına 2.000 ve 4.000 Türk lirası; tevhid, ifraz ve yoldan ihdas talepleri 1.750 ve 3.500 Türk lirası olarak belirlendi.
Tarifede üç ayrı not yer alıyor: Koruma Bölge Kurulunca olumsuz karar alınması hâlinde alınan ücret iade edilmiyor. 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi için yapılan başvurularda belirtilen birim fiyatın 2 katı ücret alınıyor. Başvuru ücretlerine KDV dâhil değil; yürürlükteki KDV oranı ayrıca tahsil ediliyor.
Ek 9 uncu maddeye göre hizmet bedelleri her yıl, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında takvim yılı başından geçerli olmak üzere artırılıyor. Bedeller Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün banka hesabına yatırılıyor. Kanunun 3 üncü maddesi de 2252 sayılı Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanununa, 2863 sayılı Kanun kapsamında alınacak hizmet bedellerini döner sermaye gelirleri arasına ekleyen bir bent ilave ediyor.
Prim Desteği Konaklama Tesisleriyle Sınırlı
Kanunun 11 inci maddesi, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklediği geçici 36 ncı madde ile 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerleri için 2026 yılı Mayıs-Aralık dönemine ilişkin sigorta primi desteği getiriyor. Destek, uzun vadeli sigorta kollarına tabi bildirilen sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 Türk lirası ile çarpımı sonucu bulunacak tutarın İşsizlik Sigortası Fonundan karşılanması yoluyla uygulanıyor.
Madde metni desteği konaklama tesisi işyerleriyle sınırlıyor; turizm işletmesi belgeli yat limanı işletmeleri bu kapsamda sayılmıyor. Maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından belirlenecek.
