Metinde “gemi ve su aracı” ifadesi kullanılıyor. Özel tekneler için bir istisna öngörülmemiş. Buna göre teknesine bakım, onarım, tadilat veya karina kaplaması yaptıran bir tekne sahibi de bu bentlerin muhatabı olabiliyor.
Sorumluluğu doğuran, teknenin karaya alınması değil, teknede yapılan iş. Denizde ya da tesis dışında yapılan bir işlem de aynı bentlerin kapsamına giriyor.
Ocak ayında yürürlüğe giren Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik yalnızca donatım, seyir ve kullanıcı yeterliklerini düzenliyor; bakım ve onarım konusunda hiçbir yaptırım öngörmüyor. Bu alan tekne sahibi bakımından tümüyle yeni.
Neden Tekne Sahibi De Sorumlu?
Bugüne kadar bir teknenin bakım veya onarımında bir usulsüzlük tespit edildiğinde muhatap tesisti. Yeni düzenleme sorumluluğu üç, bazı hallerde dört kişiye birden dağıtıyor: tesis sahibi veya temsilcisi, teknenin sahibi veya temsilcisi, kontrol mühendisi ve bazı bentlerde klas kuruluşu.
Kanun bunu “kusuruna göre” ifadesiyle düzenliyor. Yani dört muhatabın hepsine otomatik ceza kesilmiyor; her birinin olaydaki payına bakılıyor. Ancak tekne sahibinin muhataplar arasında sayılmış olması, tesisin yaptığı bir işten dolayı tekne sahibinin de ceza almasının önünü açıyor.
Pratikte anlamı şu: teknesini bir çekek yerine bırakıp “gerisi onların işi” diyen tekne sahibi, artık kimin nerede ne yaptığını takip etmek durumunda.
Bakım Ve Onarımda: 200 Bin Türk Lirasına Kadar, Ayrıca Metre Başına 5.000 Türk Lirasına Kadar
Üçüncü fıkranın (d) bendi, gemi ve su araçlarının inşa, tadilat, bakım ve onarımlarında Bakanlıkça belirlenen nitelik, yeterlik, denetim ve belgelendirmelere uygun davranılmaması ile standartlara uygun üretim, denetim ve dokümantasyonun sağlanamaması hallerini düzenliyor.
Ceza kusuruna göre tesis sahibine veya temsilcisine, gemi ve su aracı sahibine veya temsilcisine ve kontrol mühendisine yöneltiliyor.
Tutar iki kalemden oluşuyor: 20.000 Türk lirasından 200.000 Türk lirasına kadar ve/veya tam boy esas alınarak metre başına 500 Türk lirasından 5.000 Türk lirasına kadar.
Buradaki “ve/veya” ifadesi önemli. İki kalemin birlikte de uygulanabileceği anlamına geliyor. Tam boyu 12 metre olan bir teknede metre üzerinden hesaplanan kısım 6.000 ile 60.000 Türk lirası arasında kalıyor; buna sabit tutar da eklenebiliyor.
Aynı bendin (e) fıkrası, aynı fiiller için klas kuruluşuna veya yetkilendirilmiş klas kuruluşuna 50.000 Türk lirasından 250.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor.
İzinsiz Tadilatta Metre Başına 50.000 Türk Lirasına Kadar
Üçüncü fıkranın (f) bendi, fıkranın en ağır cezasını taşıyor ve iki ayrı hali birlikte düzenliyor.
Birincisi, inşa veya tadilat iznine tabi olduğu halde izin belgesi bulunmayan gemi ve su araçları.
İkincisi, inşa veya tadilat iznine sahip olmakla birlikte tesis dışında işlem yapıldığı tespit edilen gemiler. Yani izin alınmış olsa bile işin izinde belirtilen tesisin dışında yapılması ayrı bir ihlal.
Ceza tesis sahibine veya temsilcisine, gemi ve su aracı sahibine veya temsilcisine, klas kuruluşuna veya yetkilendirilmiş klas kuruluşuna ve kontrol mühendisine yöneltiliyor. Tutar tam boy esas alınarak metre başına 5.000 Türk lirasından 50.000 Türk lirasına kadar.
Karşılaştırma için: özel tekneleri doğrudan düzenleyen (k) bendi metre başına en fazla 2.500 Türk lirası öngörüyor. (f) bendinin üst sınırı bunun yirmi katı.
Tam boyu 12 metre olan bir teknede (k) bendi en fazla 30.000 Türk lirası sonucu verirken, (f) bendi 60.000 ile 600.000 Türk lirası arasında bir ceza doğuruyor.
Karina Boyasında Gemi Sahibi Ayrıca Sayılıyor
Üçüncü fıkranın (ı) bendi; gemilerin karinalarında kullanılan organik kirlenmeyi önleyici sistemler ile deniz suyu balast tankları, çift cidar alanları ve kargo tanklarının koruyucu kaplamalarının temel gereklerine yönelik Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uymama halini düzenliyor.
“Organik kirlenmeyi önleyici sistem” ifadesi, teknelerin su altı yüzeyinde deniz canlılarının tutunmasını engelleyen kaplamaları — sektörde bilinen adıyla antifouling uygulamalarını — kapsıyor.
Ceza kusuruna göre iki grup muhataba yöneltiliyor. Tesis sahibine ve/veya yetkilendirilmiş kuruluşa ve/veya gemi boya denetmenine 120.000 Türk lirasından 590.000 Türk lirasına kadar. Gemi sahibine ise tam boy esas alınarak metre başına 2.500 Türk lirasına kadar.
Bendin alt sınır belirtmemesi dikkat çekiyor; yalnızca üst sınır gösterilmiş. Tam boyu 12 metre olan bir teknede gemi sahibine düşebilecek azami tutar 30.000 Türk lirası.
Karina boyası özel teknelerde her sezon veya iki sezonda bir yapılan rutin bir işlem. Bendin gemi sahibini ayrıca muhatap alması, işlemi kendi yapan ya da yaptıran tekne sahibi bakımından yeni bir sorumluluk alanı oluşturuyor.
Çekek Yeri Seçimi Neden Önem Kazanıyor?
Üçüncü fıkranın (a) bendi; tersane, tekne imal ve çekek yerleri ile bu tesislerde gerçekleştirilecek faaliyetlere ilişkin işletme izninin esasları, teknik ve personel yeterlilikleri, yükümlülükler ve bildirim zorunluluklarına aykırı hareket edilmesi ya da izinsiz veya izin kapsamı dışında faaliyet gerçekleştirilmesi halinde 60.000 Türk lirasından 600.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor.
(b) bendi, tersane, tekne imal ve çekek yerlerinde izin belgesi olmaksızın faaliyet gösteren tesis işleticisine 165.000 Türk lirasından 950.000 Türk lirasına kadar ceza uyguluyor.
Bu iki bendin muhatabı tesis işleticisi; tekne sahibi sayılmıyor.
Ancak (f) bendi, izin kapsamı dışında yapılan işlemlerde tekne sahibini de muhatap aldığı için tablo değişiyor. İzin belgesi bulunmayan bir yerde tekne çekmek veya bakım yaptırmak, tesise (b) bendinden, tekne sahibine ise (f) bendinden ceza doğurabilecek nitelikte.
Uygulamada bunun anlamı, kışlama veya bakım yeri seçilirken tesisin izin belgesinin sorulması.
Gaz Ölçümünde “Yaptıran” İfadesi
Üçüncü fıkranın (g) bendi, gemi ve su araçlarının inşa, tadilat, bakım, onarım veya söküm işlemlerine başlamadan önce ve devamında yapılacak işlemler ile can, mal ve çevre güvenliği bakımından tesise yanaşma, tehlikeli mahallere emniyetli giriş ve bu mahallerde soğuk veya sıcak çalışma yapılabilmesi için ölçüm yapan ve yaptıranlara ceza öngörüyor.
Belgelendirmeye esas görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesi ile uygun dokümantasyon ve saklama yükümlülüklerine uyulmaması halinde tutar 6.500 Türk lirasından 65.000 Türk lirasına kadar.
“Yaptıran” ifadesi, ölçümü talep eden tarafı da kapsıyor.
(ğ) bendi ise aynı kapsamda yetki ve sorumluluklarını yerine getirmeyen gaz ölçüm uzmanlarına 65.000 Türk lirasından 130.000 Türk lirasına kadar ceza uyguluyor.
Tehlikeli mahalde sıcak çalışma, teknelerde kaynak ve taşlama gibi işlemleri kapsıyor. Yakıt tankı bulunan bir teknede bu tür bir işlem yapılmadan önce gaz ölçümü gerekiyor.
Denetime Engel Olmada 500 Bin Türk Lirasına Kadar
28/A maddesinin dördüncü fıkrası, madde kapsamında yapılacak denetimlerle ilgili görevli ve yetkililere istenen bilgi veya belgeleri ibraz etmeyenlere, taşıt, araç veya işletmede kontrol edilmesi gereken alanların denetlenmesine izin vermeyen veya mâni olanlara 50.000 Türk lirasından 500.000 Türk lirasına kadar ceza öngörüyor.
Bu fıkra 28/A maddesinin tamamı için geçerli; yalnızca tersane ve kıyı yapıları başlığıyla sınırlı değil.
Sekizinci fıkra ise Bakanlığa, yetki ve sorumluluk alanıyla ilgili faaliyet ve hizmetlere dair gerçek ve tüzel kişiler ile genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden bilgi, belge, elektronik ortamda düzenlenenler dâhil fatura ve diğer mali belgeleri talep etme yetkisi veriyor.
Dokuzuncu fıkra, Bakanlığın denetim amacıyla gerekli görülen fiziki ve teknik altyapıyı kuracağını veya kurduracağını belirtiyor.
Cezayı Kim Kesiyor?
28/A maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, madde kapsamındaki idari para cezalarını uygulamaya Ulaştırma ve Altyapı Bakanının yetkilendireceği Bakanlık personeli yetkili.
Yedinci fıkra, düzenlenecek idari para cezası karar tutanakları ile diğer tutanaklarda görevli ve yetkili personelin personel tanıtım numarasının açık kimliği yerine kullanılabileceğini düzenliyor.
Bu Cezaların Yönetmelikte Karşılığı Yok
Özel Teknelerin Donatımı ve Özel Tekneleri Kullanacak Kişilerin Yeterlikleri Hakkında Yönetmelik, adından da anlaşılacağı üzere iki konuyu düzenliyor: teknenin donatımı ve tekneyi kullanacak kişilerin yeterlikleri. Bakım, onarım, tadilat ve karina kaplaması yönetmeliğin kapsamı dışında.
Buna göre üçüncü fıkradaki cezalar, özel tekne sahibi bakımından yönetmelikte karşılığı bulunmayan yeni bir alan oluşturuyor. Kanun’un getirdiği ceza bandı ile yönetmelikteki maktu tutarlar arasındaki uyum sorunu bu bentler için söz konusu değil; çünkü yönetmelikte karşılaştırılacak bir hüküm yok.
Zincirdeki Diğer Haberler
