Yat turizminin büyümesine rağmen yeni marina yatırımları sınırlı kalıyor. Peki neden?
Türkiye’nin eşsiz kıyı şeridi, dünya yatçılığı için büyük potansiyel taşısa da, marina yatırımları hâlâ çok düşük bir hızla ilerliyor. Uzmanlara göre bunun arkasında hem yapısal hem de yasal engeller bulunuyor.
1. Kıyı Tahsisi ve Hukuki Karmaşa
Marina kurmak isteyen yatırımcıların karşılaştığı en büyük engel: kıyı tahsisi.
İlgili kurumlar: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı
Her kurum farklı izin süreçlerine sahip
Kıyılar “devletin hüküm ve tasarrufu altındaki alanlar” olduğundan özel mülkiyetin yapılamaması süreci karmaşıklaştırıyor
İzin süreci ortalama 3 ila 7 yıl arasında sürebiliyor
2. Yatırım Maliyeti ve Teknik Altyapı Gereksinimi
Ortalama bir marinada sadece ponton sistemleri değil, derinleştirme, iskele, mendirek, dalgakıran, altyapı, enerji ve atık sistemleri gibi onlarca mühendislik bileşeni gerekiyor
100 teknelik bir marina kurulumunun maliyeti: 20–30 milyon € arasında
Bu seviyede yatırım yapacak firma sayısı sınırlı, kamu teşviki yok denecek kadar az
3. Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Süreci
Her marina projesi için zorunlu olan ÇED raporu, hem zaman alan hem de iptale açık bir süreç
Sivil toplum kuruluşlarının ve yerel halkın itirazları yatırımın geri çekilmesine neden olabiliyor
En sık karşılaşılan gerekçeler: ekosisteme zarar, caretta caretta yuvalama alanı, kıyı flora-faunası
4. Risk ve Geri Dönüş Süresi
Marina yatırımı uzun vadeli bir iş
Ortalama geri dönüş süresi: 8 ila 15 yıl
Belirsizlik, kur riski ve sabit giderler, yatırımcıyı caydırıyor
5. Alternatif Model Eksikliği: Kooperatif / Belediye Marinaları
Avrupa’da yaygın olan kooperatif ve belediye destekli marinalar Türkiye’de çok sınırlı
Oysa bu modelle:
Yat sahipleri ortak olur
Marinalar kar amacı gütmez
Fiyatlar regüle edilebilir
Yerli denizci korunur
Sonuç: Yat Turizmi Büyüyor, Altyapı Geri Kalıyor
Türkiye, yat turizmi potansiyeliyle dünyanın ilk 5 ülkesi arasında. Ancak marina yatırımlarındaki zorluklar aşılmadığı sürece bu potansiyelin sadece küçük bir kısmı değerlendirilebilecek.
Daha güçlü mevzuat, şeffaf yatırım ortamı ve çevreyle dost planlamalar sayesinde, Türkiye denizcilikte bir merkez ülkeye dönüşebilir.
