Cowes’tan Fastnet Kayası’na, oradan Scilly Adaları’nın güneyinden geçerek Plymouth’a uzanan yaklaşık 605 millik parkur, o yıl aynı zamanda uluslararası Admiral’s Cup serisinin final ayağıydı. Filoda dönemin en donanımlı yarış tekneleri ve en deneyimli mürettebatları vardı.
Tahmin Force 8’di, Gelen Force 11 Oldu
Fastnet 1979’u ayıran unsur, fırtınanın şiddeti kadar tahminlerle gerçek arasındaki farktı. Fastnet Race Inquiry raporuna dayanan aktarımlara göre 13 Ağustos öğleden sonra yayınlanan BBC Shipping Forecast, yarış bölgesi için Force 4, zaman zaman 6-7’ye yükselen, yerel olarak Force 8 fırtına öngörüyordu. Bu, açık deniz yat filosunun rahatça kaldırabileceği bir tabloydu.
RNLI’nin aktardığı kronolojiye göre ilk Force 8 uyarısı 16.05’te yayınlandı; yarışmacıların yalnızca yüzde 8’i fırtınanın şiddetini saat 14.00-16.00 aralığında fark etti. Force 10 uyarısı ise 23.00 bülteninde geldi. Bu saatte filonun büyük bölümü için barınacak bir liman kalmamıştı; kıyıya yaklaşmayı deneyenler yükselen fırtınada tekneyi daha büyük riske atacaktı.
Resmî soruşturma raporundaki tespit, bölümün özeti niteliğinde: Force 10 tahmin edildiğinde, Force 10 çoktan oradaydı.
Ölçümler tahminin ne kadar gerisinde kaldığını gösteriyor. İrlanda deniz devriye gemisi LÉ Deirdre gece yarısı Force 9, saat 03.00’te Force 10 kaydetti; Fastnet Feneri 23.00-04.00 arasında Force 9-10 bildirdi. Mürettebatların bir bölümü tepe rüzgârları Force 11 olarak tahmin etti; ECMWF’in modern veri asimilasyonuyla yaptığı yeniden analiz, rüzgârların Beaufort ölçeğinde Force 11’e ulaştığını doğruladı. Fastnet Race Inquiry raporuna göre 14 Ağustos’ta bölgede görev yapan arama kurtarma uçakları 60-65 knot rüzgâr ve 50-60 feet dalga bildirdi; kaydedilen maksimum dalga yükseklikleri 40-44 feet düzeyindeydi. Alçak basınç merkezi 14 Ağustos gece yarısı Valentia Adası yakınlarındaydı ve minimum merkez basıncı yaklaşık 979 hPa olarak ölçüldü.
Asıl Tehlike Rüzgâr Değil, Çapraz Denizdi
Teknelerin devrilme nedeni tek başına rüzgâr hızı değildi. RNLI’nin analizine göre rüzgâr 90 dereceden fazla ani bir yön değişimi yaptı ve bu, birbirini kesen düzensiz bir dalga rejimi yarattı. Yeni yön mevcut ölü dalgayı ortadan kaldırmadığı için tekneler iki farklı yönden gelen tepe dalgalarla aynı anda karşılaştı.
Sonuç, en az 75 teknenin alabora olması oldu. Filonun üçte birinden fazlası 90 dereceye kadar yatarken, dörtte biri bunun ötesine geçti; bir bölümü tamamen ters döndü ya da baş aşağı takla attı.
Rakamlar ve Kurtarma Operasyonu
Yarış bilançosu: 303 start, 24 terk edilen tekne, bunlardan beşi battı, 136 denizci kurtarıldı, 15 yarışmacı öldü. Yarışı tamamlayan tekne sayısı, resmî soruşturmaya dayanan kaynaklarda 85 olarak geçiyor; bazı aktarımlarda 86 rakamı kullanılıyor. Yarış dışındaki kayıplar konusunda da kaynaklar farklılaşıyor: ECMWF 15 denizcinin yanı sıra kurtarma ekiplerinden dört kişinin öldüğünü kaydediyor, başka aktarımlar yarış dışı altı kişinin hayatını kaybettiğini belirtiyor.
Müdahale, İngiltere’nin barış dönemindeki en büyük deniz kurtarma operasyonlarından biri olarak tanımlanıyor. RNLI verilerine göre 31 cankurtaran botu denize açıldı, toplam 170 saat görev yaptı ve içinde 100’den fazla kişi bulunan 18 yatı yedekledi ya da refakat etti. Baltimore cankurtaran botu fırtınanın en şiddetli anında 24 saat, Courtmacsherry botu 20 saat denizde kaldı. Operasyona İngiliz, İrlanda ve Hollanda deniz kuvvetleri unsurları, Royal Navy ve RAF hava araçları, ticari gemiler ve balıkçı tekneleri dahil yaklaşık 4.000 personel katıldı.
Soruşturma Raporu ve Değişen Kurallar
RYA ve RORC ortak bir soruşturma başlattı. 303 yatın kaptan ve mürettebatına üç ayrı anket gönderildi, 669 doldurulmuş anket analiz edildi ve 74 sayfalık bir rapor yayımlandı. Rapor hava tahmininden emniyet ekipmanına, mürettebat deneyiminden fırtına taktiklerine ve arama kurtarma prosedürlerine kadar geniş bir alanı kapsıyordu. Buna karşılık tekne tasarımına ayrılan bölüm 74 sayfanın üç sayfasından azdı.
Tasarım tartışmasının merkezinde dönemin IOR ölçüm kuralı yer aldı. Kural doğrultma momentini cezalandırıyor ve düşük safra oranlarını teşvik ediyordu; bu da düşük ağırlık merkezli omurgaları fiilen devre dışı bırakarak alabora ve ters dönme olasılığını artırıyordu. Geniş gövde eğilimi, ters konumda daha stabil tekneler ürettiği için tabloyu ağırlaştırdı.
Soruşturma önerileri dört ana başlıkta toplandı. Birinci başlık yarışan teknelerin ve ekipmanlarının tasarım ve inşasıydı; en ağır hasar gören teknelerde dümen donanımının zayıflığı ve acil dümen sistemlerinin gerekliliği öne çıkarıldı. Ambar kapaklarının üstten ve alttan açılıp kilitlenebilmesi, 180 derece ters dönme senaryosu göz önünde bulundurularak alt güvertede ekipmanın düzgün istiflenmesi ve kokpite değil dışarıya basan sintine düzeni de raporda yer aldı.
Uygulamaya geçen değişiklikler arasında yarışa katılan teknelerde VHF radyo zorunluluğu, emniyet kemerlerinin 200 kilogram yük taşıma şartı ve stabiliteyi artıracak yapısal düzenlemeler bulunuyor. Mürettebata verilen tavsiye de değişti: batma kaçınılmaz hale gelene kadar tekneyi terk etmemek. Bu madde bilançonun en can alıcı bulgusuna dayanıyor; ölümler boğulma ve hipotermi kaynaklıydı ve kaybedilenlerin bir bölümü, sonradan yüzer halde bulunan teknelerini bırakıp cankurtaran salına geçmişti.
Kuralların etkisi bugün de sürüyor. Fastnet Race’e katılacak teknelerin ISO 12217-2 stabilite standardını karşılaması zorunlu.
